Bewoners tonen effecten van verbrede A27 op Markiezenbos Amelisweerd

Zondagmiddag 8 januari 2017 hebben Utrechters linten gespannen in het Markiezenbos van Amelisweerd, om de enorme impact van de verbreding van de A27 te laten zien. De linten hangen op vijfentwintig meter aan beiden kanten van de A27, de ruimte waarbinnen bomen gekapt of aangetast worden. Mogelijk sneuvelen er (op termijn) ook bomen buiten deze zone.

Grote impact op het bos

John Buitink (Kerngroep Ring Utrecht) en Bea Groen (Vrienden van Amelisweerd) gaven belangstellenden een rondleiding door het Markiezenbos om een en ander uit te leggen. Zij lieten de oude bomen in dit bosgedeelte zien, lichtten de effecten toe op bijvoorbeeld de grondwaterstand en gingen in op het zgn. ‘dak op de bak’. Dit is een betonnen plaat van 249 meter lang, die over de verbrede A27 komt te liggen.

De plaat, die een paar meter hoger komt te liggen dan het bos, zal geen bomen kunnen dragen, en is dus op geen enkele manier een compensatie voor boomkap. Ook moet er nog een helling worden ontworpen om het hoogteverschil te kunnen overbruggen.

In zijn inleiding gaf John Buitink aan dat verbreding tégen een rechterlijke uitspraak uit de jaren 80 indruist. Daarin is namelijk vastgelegd dat de A27 niet breder mag zijn dan de huidige betonnen bak. In de video zie je een impressie van de middag en de rondleiding, die begon met een kranslegging in het Markiezenbos: Voor meer dan 700 bomen, laat ze niet vallen!

Geschreven en gefilmd voor de Vrienden van Amelisweerd, gepubliceerd (artikel + video) op 10 januari 2017, o.a. overgenomen door Milieucentrum Utrecht.


Drie weken na deze actie werd bekend dat Bea Groen onverwacht is overleden. Zij was bedenker en organisator van deze actie en vaste strijder voor het landgoed bij de Vrienden van Amelisweerd. Ze volgde de ontwikkelingen op Amelisweerd en Rhijnauwen en schreef daar regelmatig over op de website en Facebookpagina van de Vrienden. Ze heeft door de jaren heen diverse rondleidingen verzorgd en lezingen gegeven over de cultuur en natuur van Amelisweerd en Rhijnauwen. Ze zorgde voor verdieping van de historie en gaf tijdens excursies de landgoedbewoners een gezicht. Haar passie en doorzettingsvermogen waren altijd onmiskenbaar.

cover_amelisweerd_en_rhijnauwen_beagroen_smallVanuit Bea’s expertise over ecologie en geschiedenis van de Utrechtse landgoederen, schreef zij in eigen beheer het boek ‘Amelisweerd & Rhijnauwen | Wandelen en verkennen van heden en verleden’ (Bea Groen, 2015).

Daarmee wist zij de bijzondere natuur van de landgoederen en haar bewoners door de eeuwen heen op een mooie en unieke manier te verbinden. Zij heeft daarmee een zeer waardevolle bijdrage geleverd aan het behoud van de Utrechtse landgoederen. Bea was een bijzondere collega; ik zal haar inbreng missen.

Ontmoetingen in Overvecht: De schildpad en de ijsbeer op het kunstgrasplein

“Het is een ijsbeer.”
“Nee, een poes. Of een cheetah.”
“Is het dan een vrouwtje of een mannetje? Cheetah’s zijn vrouwtjes, mannetjes noem je luipaard.”

Over het beeld van de groene schildpad zijn de kinderen het wel eens. Het is een groene schildpad. Maar die andere… De twee beeldjes staan op een soort kaal Teletubbyplekje. De ruimte is vrij leeg, op een enkele fiets na.

Ik ben een rustig, autovrij stukje Overvecht in gefietst. Een hoekje waar je niet komt, als je er niet woont. Een stiekeme plek. Je kent het niet. Het had zomaar Leidsche Rijn kunnen zijn. De huizen staan hier naar binnen gekeerd, de auto’s geparkeerd aan de buitenkant. Bewoners kijken uit over een groene kunstgrasrechthoek, die lager ligt dan de stoep eromheen. Een jong boompje aan de ene kant, en als een soort Japans minimalisme twee kleine beelden er tegenover. Ik twijfel of dit bedoeld is als kunst. Het kunnen ook tuinaccessoires uit een tuincentrum zijn. De huizen, de bestrating… afgezien van het kunstgras heeft alles hier de kleur van steen. De geveltuintjes zijn zo’n 10 cm diep, maar veel groeit er nog niet.

“Kunstgras, vinden jullie dat handig, of heb je liever echt gras?”, vraag ik.
“Ja, het is wel handig. Maar er zitten van die korreltjes in, die ongezond zijn, heb ik gehoord.” De kids krijgen het nieuws mee. Hartstikke goed.

“Vinden jullie het niet fijn hier, zo zonder auto’s?”
Ja, dat vinden de kinderen wel fijn, zeggen ze. Maar het enthousiasme spat er niet van af. Het is wat ze gewend zijn. Weten zij veel dat niet alle kinderen zo in hun eigen straat kunnen spelen.

“Het zal wel rustig zijn hier”, merk ik op.
“Soms zijn hier wel feesten,” zegt een van de kinderen. Ook zónder auto’s kunnen ouders nog knap wat lawaai maken.
“Buurtfeestje? Dat is toch leuk?” Jawel, klinkt het.

Ik probeer een foto te nemen van de beeldjes, terwijl ik de kinderen niet al te herkenbaar in beeld krijg. Anders komen er zo ouders naar buiten. Het liefste zou ik hier gewoon een vlog van maken, maar daar moet je natuurlijk eerst toestemming voor vragen. En dat haalt de spontaniteit er wel uit.

“Ja, ik kom!”
Na een paar foto’s roept er iemand vanaf het einde van de straat. Ik stap gauw weer op de fiets. Tien seconden later, valt de brede asfaltweg met geparkeerde auto’s erlangs me wat rauw op m’n dak.

Het was trouwens een poes. In mijn ogen dan.


De Maria van Hongarijedreef ligt in een nieuw buurtje in Overvecht Zuid, op steenworp afstand van het station. Op Google Streetview is de helft van de straat al te zien, nog zonder de groene rechthoek. Het Google Earth beeld laat nog de oude situatie zien: langgerekte flats langs brede asfaltstraten, met veel ruimte voor autoparkeren (je ziet de Maria van Hongarijedreef dwars door flats lopen).

De oude vrouw met de wandelschoenen, om haar niet te vergeten

Het kronkelende wandelpad is uitgestorven. Ik loop in een park langs de rivier de Vecht, en het is stil. Hier en daar, tussen de bomen, staan prachtige sculpturen, die de stilte alleen maar versterken. Eigenlijk wandel ik hier nooit. Ik zit met een gebroken vinger en moet mijn fiets voorlopig in de schuur laten staan. De bus vind ik niks. Ik wandel liever, ook al is het drie kwartier lopen naar het centrum.

Geen haast.

Ik passeer de oude buitenplaats Roosendaal, waarvan alleen nog een hek, een theekoepeltje en een rozentuin bestaan. De rest is verdwenen onder een bejaardentehuis.

“Wat is het hier stil hè?”, zegt een oude vrouw, die me uit mijn gedachten haalt. “We lopen hier alleen, terwijl het hier zo mooi is.” De vrouw heeft zilver glanzend haar, een bruine jas en stevige wandelschoenen. In haar handen twee wandelstokken, van het Nordic Walking type.

“Ja,” zeg ik. “En dan te bedenken dat we hier eigenlijk op een landgoed staan.”

De vrouw kent de buurt al haar hele leven. “Ik weet nog dat ik als kind groente haalde uit deze oude tuin van Roosendaal”, vertelt ze. “Ik loop hier nog elke dag, steeds een uurtje of twee.” Ze kijkt me recht in de ogen. “Ik durf het mensen bijna niet te zeggen, maar ik ben al 94 jaar.”

Die zag ik niet aankomen. Ik kijk eens goed naar de rimpels in haar gezicht, die haar leeftijd niet verraden. Ze lacht. “Ja, af en toe moet er wel een onderdeel vervangen worden. Mijn dokter was zo trots op mijn conditie, dat hij mijn knie gratis heeft vernieuwd. Na een week liep ik weer!”

Ik vertel haar over een vrouw die ik in de Molenpolder tegenkwam. Zij was 87 jaar en schuifelde met een looprekje over een smalle polderweg, in de schemer van een zomeravond. Ze liep ’s avonds, zodat ze geen last had van auto’s. “Ik moet elke dag een wandelingetje maken, anders ga ik dood volgens mijn dokter”, zei ze lachend. Ze woont in een prachtig oud houten huisje, aan de rand van een natuurgebied. Ik fiets er vaak langs. Met haar schuifeltempo duurde het wel even, voordat ze thuis was. Maar ze kwam er wel.

Ook de 94 jarige vrouw woont nog helemaal zelfstandig. Trots is ze. Vol leven, vol energie, en blij dat ze niet in een bejaardentehuis woont. Ik denk aan mijn eigen ouders, aan mijn ooms en tantes, aan de ouders van mijn vrienden. Sommigen van hen komen nog met alle plezier helpen met een verbouwing. Sommigen hebben last van ziektes, pijn, en hebben niet meer het leven dat ze zouden willen. Sommigen zijn er al lang niet meer. Wat een geschenk is het dan om oud te worden als deze twee vrouwen, vol energie, vol leven. Ook al zijn al hún vrienden lang geleden gestorven.

We zeggen elkaar tot ziens, hoewel ik haar waarschijnlijk nooit meer zal tegenkomen. Terwijl ze verder loopt, kan ik nog snel, voordat ze in opvallend rap tempo uit beeld verdwijnt, een foto nemen. Om haar niet te vergeten.

Over een ontmoeting in het Vechtzoompark in Overvecht, op 14 december 2014. Geschreven op diezelfde dag.

Een mooi natuurfeest op Het Vogelnest

Video’s, foto’s en tekst voor Fête de la Nature Amelisweerd 2016 op Het Vogelnest in Bunnik, zondag 22 mei 2016. Tekst, foto’s en het optreden van Anna Fernhout zijn eerder al (in iets andere vorm) gepubliceerd op de website van Fête de la Nature Amelisweerd. 

Fête de la Nature 2016 op natuurspeelplek Het Vogelnest was prachtig. Het is de derde keer dat Fête de la Nature op de Utrechtse landgoederen plaatsvond, de tweede keer op Het Vogelnest. Centraal tijdens dit feest staat de band die we hebben met natuur om ons heen. Het Vogelnest, mooi gelegen bij Fort Rhijnauwen, lag er nat bij deze zondag. Veel kinderen kon dit niet deren, gelukkig. Binnen was het gezellig, maar de onvermoeibare boomklimmers zijn de hele middag doorgegaan, in de regen, tot in de top van de hoge klimbomen. 

Fête de la Nature kon niet plaatsvinden zonder de inzet van organisatoren Marcel Clewits, Barbe Messing, Jos Kloppenborg, en vele vrijwilligers.

Ode aan een oud landgoed

Een natuurspeelplaats voor jonge kinderen, zo dichtbij de stad, heeft veel waarde. Bunniks wethouder Rob Zakee vertelde hoe belangrijk het is om een plek als Het Vogelnest te hebben, voor kinderen van Utrecht en Bunnik. Singer-songwriter Anna Fernhout sloot daar prachtig op aan. Zij trakteerde ons op een mooi lied over landgoed Amelisweerd. Anna schreef het nummer door de ogen van het landgoed zelf, dat al zoveel heeft meegemaakt door de eeuwen heen. Hoe zou het landgoed naar ons kijken?

Heksen, vuur maken, nestkastjes en boomklimmen

Voor iedereen, jong en oud, waren er activiteiten in overvloed. Zoals elk jaar waren de twee klimbomen het meest populair. Veel kinderen klommen in de hoge eik én de hoge beuk. Liefhebbers van knutselen konden aan de slag met het maken van toverstokken en heksenbrouwsel, of nestkastjes voor kleine diertjes. Het vuur maken zonder lucifers bleek lastig, vooral in de regen, maar het lukte uiteindelijk wel. Bij Circus Diedom konden kinderen en ouders het circusvak proberen. Kids konden in het gras speuren naar voorjaarseitjes, of spelen op een van de vele speeltoestellen. En wie het allemaal te nat werd, kon binnen tekenen en met blokken spelen. 

Leren van de natuur

Wie er liever op uit trok (vooral de ouders) kon mee op excursie met veldbioloog Peter Jan Keizer en landgoedbeheerder Hermen van de Wardt. Of wildplukken en proeven van allerlei kruiden met Aukje Bor-Stokroos. Weet jij hoe bramenblaadjes proeven, en wat je ermee kunt doen? Boudewien van Notten van Way of Nature nam ouders en kinderen mee onder het motto: Jouw eigen plek in de natuur vinden. Jezelf vinden kon ook – minder stress en meer genieten – samen met de wandelcoaches.

Bij de buren op het landgoed was ook van alles te doen. Er viel veel te leren op tuinderij de Amelis’hof en bij Museum Oud Amelisweerd. De boswachter van Fort Rhijnauwen gaf een rondleiding over het mysterieuze fort. En op Boerderij de Zonnewijzer hielpen kinderen de boerin met het verzorgen van alle dieren.

Hieronder kun je nog eens door de foto-impressie neuzen. Geniet van de natuur op onze landgoederen en tot ziens op Het Vogelnest!

Fête de la Nature 2017 op Het Vogelnest staat gepland op zondag 21 mei. 

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Een elektrische bolderkar die twee taxibusjes vervangt

Een soort Segway met een bak ervoor is het, de Stint van Ludens Kinderopvang. Ik kwam hem tegen in Overvecht Zuid. Deze elektrische bolderkar heeft ruimte voor 10 kinderen, met wat passen en meten. Vaker zie ik in mijn wijk grote, half lege taxibusjes met kinderen rijden. Is dit voertuig daar een alternatief voor? En hoe werkt dat? 

Duurzaam, leuk en heel flexibel

De dame van Ludens is blij met de Stint. Ze vertelt dat haar dagplanning met dit voertuig veel flexibeler is geworden. Ieder moment van de dag kan ze overal naar toe rijden. Vroeger huurden ze daar twee taxibusjes voor, iedere dag. Die dien je van te voren in te plannen, wat minder flexibel is. Goedkoop is de Stint niet, een kleine €8000,-, maar iedere dag die taxibusjes huren gaat uiteindelijk meer in de papieren lopen, vertelt ze. Bovendien ging er met die busjes vroeger nog wel eens wat mis. Dan stonden ze er niet op de afgesproken tijd en kon ze haar werk niet doen. Nee, dan is dit veel beter. Een eigen voertuig maakt de planning zoveel eenvoudiger.

Zomaar de stad uit op een mooie dag

Bij lekker weer rijdt ze wel eens met de kinderen van Overvecht naar de Haarrijnse Plassen. Met een actieradius van 25 kilometer en een snelheid van 15km/h is dat prima te doen. De kinderen vinden het in ieder geval geweldig. De website van Stint vermeldt dat dit een “aangewezen bromfiets” is, een speciale voertuigcategorie. Helm is niet verplicht, rijbewijs is niet nodig, en hij mag/moet op het fietspad rijden.

Ik vind het een mooi voorbeeld van duurzamer vervoer – schoon, stil en ruimtebesparend – dat ook nog eens de bedrijfsvoering efficiënter maakt. Van dit soort initiatieven kunnen we meer gebruiken. Taxibusjes lopen nog altijd op diesel, en zijn dus verre van de schoonste voertuigen in Utrecht.

Op Youtube zijn enkele filmpjes te vinden: Bianca van Kinderopvang “De Klompjes” uit Oosterhout vertelt dat ze de kleintjes makkelijker in een Stint vervoert dan in een busje, omdat ze de kinderen veel sneller een riem om kan doen. En in zo’n busje passen geen 10 kinderen. Een item van RTL4 laat een BSO zien met maar liefst 10 Stints. En hieronder de officiële promo.

Twee zienswijzen over plannen verbreding A27 en A12

Deze maand lag het zogenaamde Ontwerp Tracébesluit (OTB) Ring Utrecht A27/A12 ter inzage. Bij Milieucentrum Utrecht stond een tastbare variant van dit OTB en de bijbehorende Milieueffectrapportage (MER). Vele meters leesvoer, taaie rapporten die zonder voorkennis niet te behappen zijn. Gelukkig ben ik al jaren met dit dossier bezig, namens de Kracht van Utrecht en Vrienden van Amelisweerd.

Ik heb de officiële zienswijze van Vereniging Milieudefensie geschreven. Omdat daarin nogal wat tijd is gaan zitten, is mijn eigen zienswijze nogal snel en uit de losse pols geschreven, in de uren voor de deadline, zonder verwijzingen. Lees voor referenties de uitgebreide Milieudefensie zienswijze. De tekst in dit artikel vanaf de volgende alinea is (grotendeels) mijn zienswijze. Daarnaast heb ik me aangesloten bij de zienswijze, die ‘MOBilisation for the Environment’ heeft ingediend namens de Kerngroep Ring Utrecht (waarin o.a. leden van de Kracht van Utrecht zitten, maar ook milieu- en burgerorganisaties). Zie daarvoor de Kracht van Utrecht website.

Ook genoeg van deze zinloze asfaltplannen? Teken de petitie!

Verkeerseffecten na uitgave van minstens 1.1 miljard

De verwachte verkeerstoename, als direct effect van de verbreding van de A27 en A12, is uitermate groot. Opvallend in het MER deelrapport Verkeer is de conclusie hoeveel congestie er naar verwachting resteert in 2030, na uitvoering van de verbreding. Als Utrecht echt de draaischijf van Nederland zou zijn, dan zou je van een project dat minstens 1.1 miljard euro gaat kosten meer positieve verkeerseffecten verwachten.

figuur8_4_mer_deelrapport_verkeer
Figuur: Verkeerseffecten na uitvoering van de verbredingsplannen. In het groen de wegvakken waar de congestie zal verminderen, in het grijs de wegvakken waar de congestie onveranderd blijft, in het rood de wegvakken waar de verbredingsplannen nieuwe files creëren. Merk op dat er in de bak bij Amelisweerd nieuwe files komen te staan (waar het nu goed doorstroomt). Overigens zouden de files vanaf afslag Bilthoven naar Utrecht Noord en die zuidelijk van knooppunt Lunetten (beide A27) ook onveranderd blijven (staan niet op de kaart). Bron: fig. 8.4 van MER deelrapport Verkeer.

Let wel, dit is allemaal op basis van zeer hoge groeiscenario’s. Zoals duidelijk uitgelegd in de zienswijzen van Milieudefensie en MOBilisation for the Environment ligt het probleem deels in die veel te hoge groeiscenario’s van verkeer en economie. Instituten als CE Delft, Centraal Planbureau en Planbureau voor de Leefomgeving hebben afdoende aangetoond dat dit uiterst hoge schattingen zijn, zonder veel realiteitsgehalte. Het heeft het Centraal Planbureau er zelfs toe gebracht om uitstel aan te bevelen. Worden de hoge groeicijfers niet gehaald, dan leidt uitvoering van het OTB tot een financieel fiasco (de winst van het plan bestaat immers alleen uit gewonnen reistijd, overigens een kwestie van minuten). Daar hebben we na het Fyra-dossier en alle noodzakelijke bezuinigingen door het Rijk geen behoefte aan. Bij lagere groeiscenario’s is een bredere Ring Utrecht niet nodig.

Lees verder Twee zienswijzen over plannen verbreding A27 en A12