Plein 6: Utrechtse pilots in duurzame stadsdistributie

Het staat zeker niet in het midden van de belangstelling: duurzame stadsdistributie. Toen ik hier – als vertegenwoordiger van de Kracht van Utrecht – aandacht voor vroeg tijdens het Stadsgesprek in TivoliVredenburg (16 april 2014), waren mijn tafelgenoten ietwat verrast. Dit is een onderwerp waar toch alleen vervoerders, ambtenaren en een paar ondernemers zich mee bezighouden? Toch ligt hier een groot belang voor bewoners en ondernemers van de binnenstad.

Utrecht is economische gebaat bij een mooie, prettige openbare ruimte. De drukte door bevoorrading van winkels en horeca in de binnenstad is hier en daar erg groot. Efficiënter ruimtegebruik, minder luchtvervuiling en geluidsoverlast in het oude historische zijn daarom belangrijke speerpunten.

De kwaliteit van de openbare ruimte is het verbindend element tussen gemeente, bewoners, ondernemers en vervoerders.

Update juni 2015: Inmiddels is het Actieplan Goederenvervoer Utrecht 2015-2020 verschenen. Mooi om te zien dat veel van de ideeën uit deze bijeenkomst hierin zijn opgenomen.  Concrete projecten heb ik helaas nog niet gezien.

Plein 6 – schonere stadsdistributie voor een aantrekkelijke binnenstad

Mariaplaats_Plein6_bijeenkomstVrijdag 4 juli kwamen ambtenaren, transporteurs, “eigen vervoerders” en enkele binnenstadsgebruikers (bewoners, ondernemers) bij elkaar onder de noemer “Plein 6: schonere stadsdistributie voor een aantrekkelijke binnenstad.” Start van de bijeenkomst was buiten, op de Mariaplaats.

En dit plein toonde treffend aan – het was niet in scene gezet – wat precies het probleem was. Tussen 13.00 en 13.30 uur stonden er op ieder moment tien a vijftien bestelwagens – plus enkele vrachtwagens – op en rond de Mariaplaats. Auto’s reden vaak tevergeefs heen en weer op zoek naar een (straat)parkeerplaats. Daarnaast natuurlijk veel wandelaars en fietsers. Vertegenwoordigers van de transportsector merken als eerste de vele geparkeerde fietsen op (lastig voor trolleys en steekwagentjes, “weg met die dingen”); bewoners en ambtenaren zien juist de vele bestelwagens als primair probleem.

Op de Mariaplaats zullen de parkeerplaatsen op straat verdwijnen, met uitzondering van de twee bij de laadplaats voor elektrisch vervoer. De openbare ruimte zal een kwaliteitsimpuls krijgen. Maar voor de vele distributievoertuigen bestaat nog geen oplossing. Vrachtwagens rijden nu tot op de Mariaplaats, om van daaruit met rammelende trolley’s de winkels en horeca te bevoorraden. De ondernemers van de Mariaplaats zouden volgens de gemeente eensgezind zijn: Hou die vrachtwagens maar tegen bij de ingang van de Mariaplaats. De transporteurs wilden het bijna niet geloven.

De bijeenkomst stond echter niet in het teken van discussie – gelukkig niet. Het ging over dromen en ambitie (voor 2020), maar vooral over oplossingen – liefst in de vorm van concreet uit te voeren pilots.

Duurzaam, effectief, stil, schoon, flexibel, minder regels, meer handhaving

Bewoners en ondernemers in de binnenstad willen de overlast beperken: autoluw of autovrij, bevoorrading met stillere/schonere voertuigen, geen zwaar vrachtverkeer op de grachten (en handhaving daarop!) en distributie geconcentreerd vóór 11.30 uur. Transporteurs en eigen vervoerders willen vooral efficiënt bevoorraden en daarbij binnenstadgebruikers zo min mogelijk in de weg zitten. Een LOP (logistiek ontkoppelpunt) aan de rand van de stad past daarbij. In de stad zou bevoorrading via microhubs en afhaalpunten kunnen plaatsvinden.

Bij de ambtenaren zijn de kernwoorden: op maat, efficiënt en schoon. Distributie gebeurt helemaal buiten beeld of juist in beeld als speciale attractie (“beleving”, denk aan de elektrische bierboot en de Cargohopper). Verschillende transporteurs konden zich overigens weinig voorstellen bij de belevingswaarde van hun distributie.

Mogelijke pilots: distributiepunten in de binnenstad

Tijdens het “binnengedeelte” van de bijeenkomst konden de vier onderscheiden groepen (ambtenaren, binnenstadsgebruikers, transportsector en eigen vervoerders) zelf hun ambitie en oplossingen formuleren. Een overzicht:

Microhubs en afhaalpunten

Voorstellen_vervoerders_microhubsHet idee van de transporteurs om met microhubs (aan de rand van de binnenstad) en afhaalpunten (in de binnenstad) te werken, kreeg duidelijk de meeste bijval. Het is een systeem dat begint bij een zogenaamd LOP – logistiek ontkoppelpunt – aan de rand van de stad. Hier leveren vervoerders hun waar in; vandaar uit kan de bevoorrading van het centrum met kleinere, schonere voertuigen plaatsvinden. Dit voorstel past trouwens prima in het huidige Actieplan Goederenvervoer van de gemeente (lees meer daarover).

In het centrum zelf zouden microhubs en kleine afhaalpunten helpen met de verdere bevoorrading. Bewoners en ondernemers zouden best bereid zijn om hun waar zelf af te halen – mits het afhaalpunt dichtbij genoeg is.

Intelligente verkeerssystemen, minder regels, slimmer inkopen

Andere voorstellen uit de hoek van de transporsector: Zet intelligente verkeerssystemen in voor goederendistributie, bijvoorbeeld met de mogelijkheid om losplaatsen te reserveren. Ook willen de transporteurs graag minder regels en beperkingen en in plaats daarvan positieve prikkels. Horeca bevoorraden is een ander lastig punt. Er zijn vaak nabestellingen waardoor er overdag toch nog veel bestelverkeer is. Slimmer inkopen door beter overleg tussen horeca en de vervoerder (“Ik weet vaak beter dan de horeca-ondernemers zelf wat zij nodig gaan hebben”) is een oplossing.

Pakketpanden en afspraken tussen winkeliers en transporteurs

Viestraat in de ochtendspits
Viestraat in de ochtendspits

Er kan nu vaak niet ’s ochtends geleverd worden, omdat winkels dan nog gesloten zijn. Er valt winst te boeken door hier betere afspraken over te maken en eventueel te leveren in “pakket-panden” of bij buren.

Vergelijkbaar hiermee is een mogelijke pilot in de Twijnstraat. Er is daar weinig ruimte voor laden en lossen. Een gezamenlijk afleverpunt voor goederen zou het laden en lossen kunnen concentreren op één locatie.

Ochtendoptimalisatie

Bevoorraden vóór 11.30 uur; daarna is de stad voor de bewoners en shoppers. Met goede afspraken is dat mogelijk. Gedurende de spits mogen drukke winkelstraten zoals de Viestraat niet bevoorraad worden (i.v.m. de fietsdrukte). Er zijn genoeg transporteurs die graag daarvóór leveren, zodat ze fietsers en voetgangers niet in de weg zitten. Maar dan moeten ze hun vracht wel kwijt kunnen. Ter compensatie kunnen eventueel de venstertijden na de ochtendspits wat worden verlengd.

Scheiden van “dunne” en “dikke” stromen

Met name het kleinere vrachtverkeer (bestelwagens, vrachtwagens met deelvrachten) kan beter gebundeld worden in een duurzame stadsdistributie. Geef positieve prikkels om hier aan te werken. Handhaaf wel streng op milieuzone en venstertijden. Voor de duidelijkheid: Hier richt de zero-emissie stadsdistributie zich dus niet op het grote vrachtverkeer. Daarvoor moeten andere oplossingen worden bedacht.

Slim afvalinzamelen

En tenslotte een efficiëntere afvalinzameling: Door afval uitsluitend ondergronds in te zamelen per deelgebied kan afval sneller opgehaald worden. Op straatniveau scheelt dit veel ruimte (geen containers).

Gemeente geeft een vervolg met drie projecten

Mariaplaats_autoverkeer
Autoverkeer op zoek naar een parkeerplaats op straat en in de parkeergarage

De gemeente is blij met de bijeenkomst en het enthousiasme waarmee mogelijke pilots zijn bedacht. Veel mensen gaven aan door te willen werken aan dit gezamenlijke project. De gemeente gaat zich op drie projecten richten, die alle elementen van genoemde pilots verenigt (deze samenvatting is van de gemeente zelf):

1) Gebundelde schone stadsdistributie voor non-food: Scheiden van dikke en dunne stromen. Dunne stromen bundelen via hubs aan de rand van de stad naar afleverpunten (pakketpanden) in de binnenstad. Stadsdistributie met zero-emission/schone voertuigen. Inzet van intelligente verkeerssystemen is hierbij wenselijk. Afspraken over optimalisatie van aflevertijden met winkeliers en horeca-eigenaren. Hier kunnen eigenvervoerders en transporteurs aan meewerken. Ook de inzet van winkeliers en horeca-eigenaren is hierbij noodzakelijk. Gemeente kan faciliteren in de organisatie van het project, stimuleren van deelnemende partijen en kan sturen in beperkende en stimulerende maatregelen.

2) Horecabelevering voor een aantrekkelijke binnenstad: Zoeken naar goede laad- en losplekken voor horecabevoorrading. Plaatsen buiten zicht waar langer tijd stil gestaan kan worden. Combineren met slimme verkeerssystemen en stekkerpalen. Medewerking van horecaondernemers om een efficiënte aflevering te kunnen realiseren.

3) Afval consolideren: Minder afvalwagens door het centrum door ondergrondse afvalinzameling; of andere /aanvullende middelen of bundeling.

De onlangs gepresenteerde elektrische Hytruck van De Rooy bij het Stadhuis
De onlangs gepresenteerde elektrische Hytruck van De Rooy achter het Stadhuis

 

Advertisements

Gepubliceerd door

olivierbeens

Sociaal Geograaf in Utrecht | mobiliteit en ruimte | Kracht van Utrecht | Vrienden van Amelisweerd | fietsstimulering

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s