Bewoners tonen effecten van verbrede A27 op Markiezenbos Amelisweerd

Zondagmiddag 8 januari 2017 hebben Utrechters linten gespannen in het Markiezenbos van Amelisweerd, om de enorme impact van de verbreding van de A27 te laten zien. De linten hangen op vijfentwintig meter aan beiden kanten van de A27, de ruimte waarbinnen bomen gekapt of aangetast worden. Mogelijk sneuvelen er (op termijn) ook bomen buiten deze zone.

Grote impact op het bos

John Buitink (Kerngroep Ring Utrecht) en Bea Groen (Vrienden van Amelisweerd) gaven belangstellenden een rondleiding door het Markiezenbos om een en ander uit te leggen. Zij lieten de oude bomen in dit bosgedeelte zien, lichtten de effecten toe op bijvoorbeeld de grondwaterstand en gingen in op het zgn. ‘dak op de bak’. Dit is een betonnen plaat van 249 meter lang, die over de verbrede A27 komt te liggen.

De plaat, die een paar meter hoger komt te liggen dan het bos, zal geen bomen kunnen dragen, en is dus op geen enkele manier een compensatie voor boomkap. Ook moet er nog een helling worden ontworpen om het hoogteverschil te kunnen overbruggen.

In zijn inleiding gaf John Buitink aan dat verbreding tégen een rechterlijke uitspraak uit de jaren 80 indruist. Daarin is namelijk vastgelegd dat de A27 niet breder mag zijn dan de huidige betonnen bak. In de video zie je een impressie van de middag en de rondleiding, die begon met een kranslegging in het Markiezenbos: Voor meer dan 700 bomen, laat ze niet vallen!

Geschreven en gefilmd voor de Vrienden van Amelisweerd, gepubliceerd (artikel + video) op 10 januari 2017, o.a. overgenomen door Milieucentrum Utrecht.


Drie weken na deze actie werd bekend dat Bea Groen onverwacht is overleden. Zij was bedenker en organisator van deze actie en vaste strijder voor het landgoed bij de Vrienden van Amelisweerd. Ze volgde de ontwikkelingen op Amelisweerd en Rhijnauwen en schreef daar regelmatig over op de website en Facebookpagina van de Vrienden. Ze heeft door de jaren heen diverse rondleidingen verzorgd en lezingen gegeven over de cultuur en natuur van Amelisweerd en Rhijnauwen. Ze zorgde voor verdieping van de historie en gaf tijdens excursies de landgoedbewoners een gezicht. Haar passie en doorzettingsvermogen waren altijd onmiskenbaar.

cover_amelisweerd_en_rhijnauwen_beagroen_smallVanuit Bea’s expertise over ecologie en geschiedenis van de Utrechtse landgoederen, schreef zij in eigen beheer het boek ‘Amelisweerd & Rhijnauwen | Wandelen en verkennen van heden en verleden’ (Bea Groen, 2015).

Daarmee wist zij de bijzondere natuur van de landgoederen en haar bewoners door de eeuwen heen op een mooie en unieke manier te verbinden. Zij heeft daarmee een zeer waardevolle bijdrage geleverd aan het behoud van de Utrechtse landgoederen. Bea was een bijzondere collega; ik zal haar inbreng missen.

Advertenties

Twee zienswijzen over plannen verbreding A27 en A12

Deze maand lag het zogenaamde Ontwerp Tracébesluit (OTB) Ring Utrecht A27/A12 ter inzage. Bij Milieucentrum Utrecht stond een tastbare variant van dit OTB en de bijbehorende Milieueffectrapportage (MER). Vele meters leesvoer, taaie rapporten die zonder voorkennis niet te behappen zijn. Gelukkig ben ik al jaren met dit dossier bezig, namens de Kracht van Utrecht en Vrienden van Amelisweerd.

Ik heb de officiële zienswijze van Vereniging Milieudefensie geschreven. Omdat daarin nogal wat tijd is gaan zitten, is mijn eigen zienswijze nogal snel en uit de losse pols geschreven, in de uren voor de deadline, zonder verwijzingen. Lees voor referenties de uitgebreide Milieudefensie zienswijze. De tekst in dit artikel vanaf de volgende alinea is (grotendeels) mijn zienswijze. Daarnaast heb ik me aangesloten bij de zienswijze, die ‘MOBilisation for the Environment’ heeft ingediend namens de Kerngroep Ring Utrecht (waarin o.a. leden van de Kracht van Utrecht zitten, maar ook milieu- en burgerorganisaties). Zie daarvoor de Kracht van Utrecht website.

Ook genoeg van deze zinloze asfaltplannen? Teken de petitie!

Verkeerseffecten na uitgave van minstens 1.1 miljard

De verwachte verkeerstoename, als direct effect van de verbreding van de A27 en A12, is uitermate groot. Opvallend in het MER deelrapport Verkeer is de conclusie hoeveel congestie er naar verwachting resteert in 2030, na uitvoering van de verbreding. Als Utrecht echt de draaischijf van Nederland zou zijn, dan zou je van een project dat minstens 1.1 miljard euro gaat kosten meer positieve verkeerseffecten verwachten.

figuur8_4_mer_deelrapport_verkeer
Figuur: Verkeerseffecten na uitvoering van de verbredingsplannen. In het groen de wegvakken waar de congestie zal verminderen, in het grijs de wegvakken waar de congestie onveranderd blijft, in het rood de wegvakken waar de verbredingsplannen nieuwe files creëren. Merk op dat er in de bak bij Amelisweerd nieuwe files komen te staan (waar het nu goed doorstroomt). Overigens zouden de files vanaf afslag Bilthoven naar Utrecht Noord en die zuidelijk van knooppunt Lunetten (beide A27) ook onveranderd blijven (staan niet op de kaart). Bron: fig. 8.4 van MER deelrapport Verkeer.

Let wel, dit is allemaal op basis van zeer hoge groeiscenario’s. Zoals duidelijk uitgelegd in de zienswijzen van Milieudefensie en MOBilisation for the Environment ligt het probleem deels in die veel te hoge groeiscenario’s van verkeer en economie. Instituten als CE Delft, Centraal Planbureau en Planbureau voor de Leefomgeving hebben afdoende aangetoond dat dit uiterst hoge schattingen zijn, zonder veel realiteitsgehalte. Het heeft het Centraal Planbureau er zelfs toe gebracht om uitstel aan te bevelen. Worden de hoge groeicijfers niet gehaald, dan leidt uitvoering van het OTB tot een financieel fiasco (de winst van het plan bestaat immers alleen uit gewonnen reistijd, overigens een kwestie van minuten). Daar hebben we na het Fyra-dossier en alle noodzakelijke bezuinigingen door het Rijk geen behoefte aan. Bij lagere groeiscenario’s is een bredere Ring Utrecht niet nodig.

Lees verder Twee zienswijzen over plannen verbreding A27 en A12

Autogebruik stabiel, meer fiets en spectaculaire groei trein

Cover_mobiliteitsbeeld_2014_KiMEind oktober publiceerde het KiM (Kennisinstituur voor Mobiliteit, onderdeel van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu) Mobiliteitsbeeld 2014. Het KiM signaleert en analyseert hierin trends in de Nederlandse mobiliteit (auto, OV, fiets), tussen 2004 en 2013.

De publicatie komt op een mooi moment. Een paar dagen eerder bracht het ministerie hun “Publieksrapportage Rijkswegennet” uit (2e periode 2014). Die publicatie is een tussentijds overzicht over 4 maanden. De minister trekt daarin de conclusie dat de files weer aan het toenemen zijn. Maar een nadere blik op beide publicaties nuanceert die conclusie behoorlijk. Het KiM stelt dat het autogebruik stabiel is en het fietsgebruik stijgt. Maar dé trend van de laatste jaren is de duidelijke groei van het treingebruik.

Wat zijn nu de feitelijke trends in mobiliteit die het KiM signaleert qua autogebruik, (e)fiets en OV?

Autogebruik stabiel, fietsgebruik groeit, aantal treinreizigers groeit hard

In het kort zijn de conclusies van het KiM als volgt: het aantal autokilometers op het hoofdwegennet is sinds 2008 redelijk stabiel gebleven. De afname van het reistijdverlies op het hoofdwegennet is de laatste jaren steeds kleiner (de afname stagneert – van groei is geen sprake). Extra rijstroken deden de reistijd dalen, maar tegelijkertijd het verkeer met 5% toenemen. Fietsen doen we wel meer, en vaker, vooral met de elektrische fiets. Het treingebruik neemt – economische crisis of niet – al jaren toe met een paar procent per jaar. De groei sinds 2004 is daarmee enorm (24%). Het contrast met automobiliteit is erg groot.

Automobiliteit: stabilisatie met grote verschillen naar leeftijd

Ontwikkeling van het aantal autokilometers naar leeftijdsgroep.
Ontwikkeling van het aantal autokilometers naar leeftijdsgroep.

Hoewel het aantal autokilometers sinds 2004 met 6% is gegroeid, is er sinds 2008 sprake van een stabilisatie. Qua autogebruik zijn grote verschillen te zien tussen leeftijdsgroepen. Volwassenen tot 40 jaar gebruiken de auto 17% minder vaak. Bij veertigplussers nam het autogebruik juist met 23% toe. Ook na correctie voor de veranderde omvang van beide groepen blijft dit verschil bestaan, volgens het KiM. Als verklaring noemt zij: langer en vaker studeren door 40-minners, de economie (geldgebrek) en een afvlakkende groei van arbeidsparticipatie door vrouwen.

Ook woonomgeving speelt een rol. Jongvolwassenen wonen steeds vaker in stedelijke gebieden; het leidt tot een modalshift van auto naar fiets en stedelijk OV. Invloed van culturele veranderingen (veranderde status van de auto) vond het KiM (nog) niet. Groei van autogebruik wordt verklaard door de aanleg van extra rijstroken (meer asfalt, meer auto’s). De stijging van brandstofprijzen had juist een dempende werking. Voor volgend jaar worden echter lagere brandstofprijzen verwacht (zie voor alle verklaringen deze verdiepingsparagraaf). Lees verder Autogebruik stabiel, meer fiets en spectaculaire groei trein

Dag van Amelisweerd 2014

Het was een mooie Dag van Amelisweerd afgelopen zondag 22 juni. Op de grote ligweide op Rhijnauwen waren natuurorganisaties en ondernemers van de landgoederen aanwezig om hun verhaal van het landgoed te vertellen. Wethouder Rob Zakee uit Bunnik en zijn Utrechtse collega Lot van Hooijdonk beten het spits af door symbolisch de ‘zevende rijstrook’ van de A27 doormidden te breken.

Amelisweerd-Markt

Op de ligweide van Rhijnauwen stonden alle kraampjes van de grote Amelisweerd-Markt. Er was heerlijk landgoed-ijs van ijsfabriek Schep, grote zoete kersen en aardbijen van landgoedwinkel “De Achterdijk” en heerlijke biologische hapjes van de Veldkeuken. Natuurorganisaties IVN en KNNV vertelden over de dieren die je in het bos en in het water kunt tegenkomen. Bij het NMC van de gemeente Utrecht kon je enge kleine beestjes uit de Kromme Rijn zien rondzwemmen en allerlei vragen stellen over het bosbeheer van Amelisweerd.

A27, Amelisweerd en luchtvervuiling

De Vrienden van Amelisweerd en de Kracht van Utrecht hebben de hele middag met mensen gepraat over Amelisweerd, de A27 en de invloed van roet op onze gezondheid. Jos Kloppenborg van de Vrienden van Amelisweerd merkte op dat veel Bunnikers zorgen hadden over de boomkap wegens de geplande fietslaan langs de Koningsweg.

De Kracht van Utrecht kreeg veel vragen over de verbreding van de A27 en de invloed van roet op onze gezondheid. Voor veel mensen was het ‘verhaal van de A27’ en de politiek eromheen een echte eye-opener. En voor het geval het ooit nog nodig zou zijn: Groenfront gaf kinderen klimtraining in een hoge boom op de ligweide. De hele middag klommen er kinderen naar boven. Het was een prachtig gezicht (bekijk mijn video verslag).

Bos, fort en tuinderijen

Excursie met rentmeester Joop Spaans door het Trapeziumbos van Oud Amelisweerd
Excursie met rentmeester Joop Spaans door het Trapeziumbos van Oud Amelisweerd

Er waren veel excursies en open dagen. Op de landgoed-tuinderijen Amelis’Hof en De Volle Grond kon je de hele middag rondkijken. Veel animo was er voor de diverse excursies. De boswachter van Staatsbosbeheer liet een grote groep de geheimen van het Fort bij Rhijnauwen zien.

Rentmeester Joop Spaans nam een kleiner groepje mee naar het Trapeziumbos en vertelde alles over het bosbeheer. Maar je kon ook heel anders op pad, bijvoorbeeld met een van de wandelcoaches of met verhalenverteller Godefridus van Storytrail. Deze verhalenverteller voerde aan het einde van de middag nog een mooi theaterstukje op over Ridder Amelis en het ontstaan van de drie landgoederen.

Met al deze tevreden deelnemers is het een geslaagde eerste Dag van Amelisweerd geworden. We zijn benieuwd wat u er van vond en horen graag uw reactie op deze dag.

Geschreven voor de Dag van Amelisweerd / Vrienden van Amelisweerd, verschenen in verkorte versie in o.a. ’t Groentje (25 juni 2014) – de lokale krant van Bunnik.

Voor de Dag van Amelisweerd heb ik een WordPress-website opgezet. Foto’s van de dag zelf vind je in mijn foto-impressie op die website.

Rondom de Dag van Amelisweerd heb ik de communicatie verzorgd via de evenementen-Facebookpagina en de Facebookpagina van de Vrienden van Amelisweerd.

Studie adviseert uitstel verbreding A27 bij Amelisweerd

Een studie van TU-Delft concludeert dat verbreding van de A27 bij Amelisweerd onrendabel is. Bij de meest waarschijnlijke groeiscenario’s van economie en mobiliteit kost de verbreding de maatschappij veel meer dan het oplevert, mogelijk zelfs meer dan € 800 miljoen.

Ook bij een matig groeiscenario kosten de plannen nog altijd € 764 miljoen meer dan ze opleveren. TU-Delft adviseert om de plannen uit te stellen en “na die periode nog een keer te berekenen of het project alsnog rendabel kan zijn.”

Rapport: Ring Utrecht, het oost alternatief, Maatschappelijke Kosten- Baten Analyse van de voorkeursvariant. Wilco van Roekel, TU-Delft, 14 februari 2014

Advies: stel de verbreding uit

Het rapport adviseert om de plannen voor verbreding uit te stellen: “Het lijkt voor dit project verstandig de beslissing tot het uitvoeren van het alternatief een aantal jaar uit te stellen en na die periode nog een keer te berekenen of het project alsnog rendabel kan zijn. Daarbij moet rekening worden gehouden met de economische situatie op dat moment (W. van Roekel, TU-Delft, 2014).” De Kracht van Utrecht ondersteunt dit advies:

Op basis van het resultaat van dit TU Delft rapport – de negatieve uitkomst van de MKBA in alle waarschijnlijke scenario’s – vragen wij de Tweede Kamerfracties minister Schultz van Haegen te adviseren om de voorbereidende werkzaamheden aan de A27 / Amelisweerd op te schorten tot zich “betere tijden” voordoen (met een robuustere economie).

Investeren in een schaalsprong van OV- en fietsnetwerken is nu wél rendabel. Dat is de noodzakelijke investering in bereikbaarheid waar regio Utrecht écht iets aan heeft. Lees verder Studie adviseert uitstel verbreding A27 bij Amelisweerd