Waarom fietsers op de kruising Kanaalweg en Dr. M.A. Tellegenlaan een onderdoorgang verdienen

Dinsdag 9 mei heb ik een paar uur naar een kruispunt staan kijken. Samen met de Fietsersbond en D66 Utrecht heb ik fietsers geteld op de kruising tussen de Kanaalweg en de Van Zijstweg / Dr. M.A. Tellegenlaan in Utrecht. Er komt hier een busbaan met twee rijstroken bij en verkeerslichten. Fietsersbond en D66 Utrecht zien fietsers niet graag extra wachten en pleiten daarom voor een fietstunnel voor de Kanaalweg. Peter van Bekkum (Fietsersbond):

“We willen een vlotte en veilige oversteek voor fietsers op de Kanaalweg met de toekomstige busbaan op de Tellegenlaan. Maar op een doorfietsroute horen geen stoplichten! Daarom willen we een fietstunnel onder de Tellegenlaan.”

Een onderdoorgang is comfortabeler, veel veiliger en zorgt ook nog eens voor een betere doorstroming op de rijbanen. Dat bussen op tijd rijden, is immers ook belangrijk. Ja, het kost geld. Maar het is wel de beste oplossing. En misschien wel de enige goede.

Om dit nog eens extra te benadrukken, zijn we op dinsdag 9 mei tussen 07.00 en 09.00 uur fietsers gaan tellen op de kruising. Met deze actie willen we aantonen hoeveel fietsers er gebruik maken van de Kanaalweg. En dat bleken er meer te zijn dan verwacht. Om precies te zijn 2551 fietsers in twee uur, waarvan 1676 tussen 08.00 en 09.00 uur. Om 08.00 heb ik – heel vlug tussen het tellen door – mijn cameraatje op de Mandelabrug gezet om 20 minuten lang de boeiende “verkeersflow” te filmen. Natuurlijk geïnspireerd door de video’s van Bicycle Dutch, die daar de beste in is.

Heel Utrecht door zonder stoppen

De Kanaalweg is nu een prachtige doorfietsroute. Ik neem hem soms helemaal vanaf Zuilen naar Kanaleneiland. De route is nu nog vrij van verkeerslichten en heeft eigenlijk maar één vervelende kruising: die met de Dr. M.A. Tellegenlaan. Ik was hier nog nooit geweest in de ochtendspits en het valt me niet mee. Het is druk en chaotisch. De opstelruimte voor fietsers is heel beperkt en de stroom auto’s en bussen lijkt zonder eind. Bussen en voor 08.00 uur ook zware vrachtwagens, rijden met 50 km/h pal langs wachtende fietsers, die een hoop geduld moeten opbrengen. Als je op het smalle middeneiland staat en er passeren aan beide kanten bussen en/of vrachtwagens… Het zijn bijna-aanrijdingen eigenlijk.

Het artikel gaat door onder de video.

Zouden verkeerslichten dit beter maken?

Mijn eerste gedachte is dat verkeerslichten hier geen goed idee zijn. Vier rijstroken oversteken is sowieso lastig en verkeerslichten maken een kruising niet ineens veilig. Misschien zou de situatie met verkeerslichten veiliger zijn dan nu. Maar je zou er ook langer moeten wachten dan nu het geval is. En wat Peter van Bekkum (Fietsersbond) zegt is ook waar:

“De Kanaalweg is een regionale doorfietsroute. Dit stoplicht zou het enige stoplicht zijn op de hele route tussen Houten en Amsterdam!”

Verkeerslichten zouden al het verkeer vertragen. De flow van fietsers op dit moment ziet er weliswaar chaotisch uit, maar het is wel zeer efficient. Marco te Brömmelstroet – @fietsprofessor op Twitter – kan daar trouwens boeiend over schrijven en twitteren. Ik heb een deel van mijn video 4x versneld, wat deze flow mooi zichtbaar maakt.

Is deze kruising ‘8 80 Cities’ proof?

Maar niet iedereen houdt van deze boeiende “flow”. Voor kinderen en ouderen is dit een lastig te nemen vesting. Dat geldt net zo voor de drukke fietsroute tussen Vredenburg en Wilhelminapark, zeker in de ochtendspits. Niet elke ouder durft daar met een kind te fietsen rond 08.15 uur. De vraag is of we steden moeten inrichten voor de fitte dertiger, waarvan er veel passeren vanochtend, of juist voor mensen van 8 en 80 jaar oud?

Oké, dit waren niet mijn eerste gedachten. Die gingen over de onvoorstelbare hoeveelheid OV-fietsen die langs me heen stoven. Meerdere per minuut, soms in pelotonnetjes, zeker anderhalf uur lang. Als ik kon, had ik ze apart geteld om te zien of er meer OV-fietsen dan snorscooters langskwamen. Iemand vermoedde dat dit allemaal medewerkers van Rijkswaterstaat zijn, waarvan er – het is een publiek geheim – opvallend veel met de fiets naar het werk gaan. Misschien moeten we iets met een deelfietssysteem? Maar daar gaat het nu niet om. Ook niet over de vele auto’s die net om de hoek op de Kanaalweg blijken te parkeren (mag dat?), op spuugafstand van de 6500 betaalde (en vaak lege) parkeerplaatsen van de Jaarbeurs. In de video zie je dat deze afslaande automobilisten fietsers voorrang moeten geven en voor een welkome rem zorgen op de stroom auto’s en bussen.

Opstelruimte en diagonaal oversteken

Wat voor extra problemen zorgt, is de diagonale beweging die fietsers op de Kanaalweg in zuidelijke richting moeten maken. Aan de noordzijde fietsen ze gewoon rechts; na de oversteek ligt het dubbele fietspad aan de linkerkant van de weg. Fietsers stellen zich voor de kruising dus aan de linkerkant van de weg op (logisch). En daar staan ze een beetje in de weg. Automobilisten die daar willen afslaan, moeten om deze fietsers heen. De fietsers die vanaf de brug komen (rechterkant van de video) en linksaf slaan, rijden dan weer door de (ruime) binnenbocht. Deze chaos valt net buiten mijn videobeeld, maar het gaf zeker problemen. Ik zag een jongetje plots op zijn zij liggen, gevallen met zijn minifietsje. Dat soort kleine aanrijdingen zijn niet fijn voor kinderen en hun ouders (die ook met de auto naar school kunnen).

Verkeerd kijken en over een verkeersbord rijden

Met fietsers gebeurden er verder geen ongevallen, hoewel er veel bijna-aanrijdingen waren, plotse rem-acties en nu en dan een toeterende automobilist. Het gemotoriseerd verkeer kon de nul op het scorebord niet vasthouden. Een bestuurder van een wit bestelbusje, het was nog vroeg, reed pal over een verkeersbord heen. De bestuurder zei dat hij goed naar rechts had gekeken en dus het verkeersbord links voor hem niet kon zien. Het bord doemde zomaar op voor zijn bumper. Hij kon er overigens moeiteloos overheen rijden, want het verkeersbord had dit blijkbaar eerder doorstaan (en zijn bestelbusje ook). Het stond los in de grond. Grappig als dit is, het had natuurlijk ook een fietser kunnen zijn…

Koester de doorfietsroute met een fietstunnel

Het huidige College gaat helemaal voor de fietser en dat is uitstekend. Er fietsen inmiddels zoveel Utrechters, dat we moeten gaan nadenken over hoe we fietsen veilig en comfortabel kunnen houden. Als we willen dat Utrechters de auto laten staan voor de fiets, en blijven fietsen, dan moeten we doorfietsroutes als de Kanaalweg koesteren. En daar hoort in dit geval een fietstunnel bij. Want de huidige kruising voldoet niet meer, ook niet met verkeerslichten, en verdient de beste oplossing.

Update 15 mei: De ChristenUnie meldt op Twitter dat een onderdoorgang voor de Kanaalweg is opgenomen in de Voorjaarsnota.

De Fietsersbond meldt dat de provincie onze telgegevens gaat gebruiken voor hun fietsverkeersmodel. Herbert Tiemens (Provincie Utrecht) liet al op Twitter weten dat hun verkeersmodel qua fietsaantallen aan de lage kant zit op deze locatie.

Lees het AD artikel over deze fietsactie

Persbericht Fietsersbond Utrecht (bron van de quotes).

Alle info van de gemeente over de Busbaan Dichterswijk, waar deze locatie deel van uitmaakt.

Advertenties

Verhitte discussies over nieuwe fietsstraat op de Vechtdijk

Ik was gisteren aanwezig bij een bewonersavond over de Utrechtse Vechtdijk. Dit rustieke dijkje langs de Vecht in Overvecht wordt opgeknapt. De Vechtdijk is de mooiste en snelste fietsroute naar het centrum. Het kruist als enige route alle grote (spoor)wegen ongelijkvloers. Het afgelopen jaar is de oever, waaraan veel woonboten liggen, flink aangepakt. Bomen zijn gekapt, tuinen verdwenen en heringericht, en de oever heeft de nodige versteviging gekregen. Deze avond staat het plan voor een fietsstraat op de agenda.

Stampvolle zaal op Fort aan de Klop
Stampvolle zaal op Fort aan de Klop

Van te voren verwachtte ik niet veel mensen. Het asfalt krijgt een ander kleurtje, er komen vaste parkeerplaatsen i.p.v. het “kriskras parkeren” in de huidige situatie. Niets om je zorgen over te maken. Nou, toch wel. Het zaaltje van Fort aan de Klop zit stampvol met 67 mensen, vooral bewoners van de Vechtdijk. Strakke gezichten.

Ik realiseer me: fietsstraat, rommelen met parkeren… dat is een garantie voor boze bewoners. De eerste ambtenaar is nog niet bezig met zijn eerste zin, of een bewoners schreeuwt erdoorheen: “Ja hallo, wij willen dit niet! We zouden alleen een nieuw laagje asfalt krijgen, verder niets. U heeft niets met onze inbreng gedaan!” Let wel, de ingrepen afgelopen jaar waren al ingrijpend.

Rood asfalt, parkeren, een zware kluif

Het wordt een zware avond. Het inspraaktraject blijkt anders te zijn begonnen dan ik dacht. Het ging in eerste instantie over de aanpak van de oevers en een nieuw laagje asfalt. Het woord “doorfietsroute” bestond officieel nog niet. Maar daar kwam het nieuwe College, die de Vechtoeverroute aanwees als doorfietsroute. En dat stelt eisen aan het wegprofiel, die volgens veel bewoners niet overeenkomen met hun wensen. De woorden “het College heeft er nu eenmaal voor gekozen…” galmen de hele avond over het fort.

Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.
Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.

Wat gaat er gebeuren?

De dijk is smal. Te smal om alles een plek te geven. De rijstrook zal 3.5 meter breed zijn. De gemeente wilde er wel 3 meter van maken – om ruimte te scheppen voor een smalle voetgangersstrook – maar de brandweer eist nu eenmaal 3.5 meter als minimum. De fietsstraat heeft als ontwerp-eis, dat parkeren niet op de rijstrook plaatsvindt, maar ernaast. Op de meeste plekken zal dat aan de Vechtzijde zijn. Er is toch al geen zicht op de Vecht door de bijna onafgebroken rij woonboten en -arken, zo beredeneert de gemeente. Aan de andere kant ligt het Vechtzoompark. Het zicht daarop zal beter zijn in de nieuwe situatie.

Er komen 63 parkeerplaatsen, gemiddeld voor iedere bewoner één. Er is echter ruimte voor 18 parkeerplaatsen extra. Het is aan de bewoners om daar al of niet voor te kiezen. Het moeilijke is dat de ene bewoner de auto voor de deur wil en de andere juist niet. Helaas voor het ruimtegebruik komt het eerste vaker voor (“maar niet precies voor mijn raam!”). Iemand uit de zaal zegt dat zij altijd in Overvecht parkeert en het laatste stukje door het park loopt. De andere aanwezigen zien dat echter niet als een optie.

Genoeg ruimte voor parkeren dus. Maar je wilt de Vechtdijk ook groen houden. De Vechtdijk verbreden richting het Vechtzoompark voor meer parkeerplekken is voor de gemeente geen optie. Te duur. Meer verstening is sowieso niet in lijn met de uitgangspunten (vergroening, meer bomen, beleving van het Vechtzoompark versterken). Het parkeren zoals het nu gebeurt, half op de weg en half in de smalle berm, is trouwens slecht voor zowel berm als weg. Wel is de weg meestal breder dan 3.5 meter, ook omdat hij helemaal tot aan de tuinhekjes loopt. Het zou een idee zijn om (sommige) parkeerplaatsen zo aan te leggen dat ze zonder auto onderdeel van de groene berm zijn (zo’n verhard raster met gras ertussen).

Op sommige plekken weinig auto's overdag.
Op sommige plekken weinig auto’s overdag.

Is de rode kleur het pijnpunt?

Het gevoel bestaat dat een fietsstraat drommen fietsers en wielrenners over deze dijk lokt. De Vechtdijk is echter nu al een belangrijke fietsroute, voor Overvechters, inwoners van Maarssen en recreanten. De vele fietsers zorgen voor een (gevoel van) onveiligheid, vaak in combinatie met autoparkeren. In principe is de nieuwe situatie zeker niet onveiliger – eerder het tegendeel – maar niet alle bewoners zijn overtuigd. Een tweede punt is de “landelijke uitstraling”. Past rood asfalt bij het dorpse karakter van de Vechtdijk? Ik vind van wel, maar velen zijn het niet met mij eens (een ambtenaar ook niet, zegt hij, maar daarvoor moet u bij de politiek zijn). Let wel, op zo’n bewonersavond is de grootste groep gebruikers altijd slecht vertegenwoordigd: de duizenden fietsers die hier dagelijks komen. Dat was net zo het geval bij de Leidseweg (ook heibel rond een fietsstraat).

Vóór fietsers, dus tegen de rest?

Een bewoner vertelt over haar dochter die in botsing kwam met een wielrenner, nadat zij van achter een auto de Vechtdijk opliep. Er lijkt bijna een meerderheid te zijn in de zaal om het fietsen dan maar helemaal te verbieden. De gemeente kiest nadrukkelijk voor fietsers. Veel bewoners ervaren dat als een harde “nee” tegen voetgangers, met name bejaarden en mensen die slecht ter been zijn. Dat deze fietsstraat ook voor voetgangers bedoeld is (en zeker niet onveiliger), dringt niet tot iedereen door. Misschien is dat een les voor het omgaan met fietsstraten. Het zijn – indien goed uitgevoerd – straten waar iedere verkeersdeelnemer veilig zijn of haar weg vindt. Maar ik moet ook toegeven: De bewoners van de woonboten en arken hebben het recht op een veilige wandelzone voor hun tuintjes. Dit plan verandert eigenlijk niets aan dat topic, (snel)fietsers vs wandelaars. We moeten het er wel over hebben.

Uiteindelijk gaat het erom rekening met elkaar te houden. De Vechtdijk is een prettige route voor fietsers én voetgangers, weet ik als Overvechter. Echt druk was het nog maar één keer, afgelopen zondag nadat de Tour was langsgekomen. Aparte voetpaden zijn er in het Vechtzoompark vijftig meter verderop. Een alternatieve doorfietsroute ontbreekt echter volledig. Na afloop spreek ik hier met een ambtenaar over. Het zou best een goed idee zijn om fietsers en voetganger op elkaars aanwezigheid te wijzen. Begrip kweken. Op gedeelde MTB- en wandelpaden is dat al gemeengoed. Het is een discussie die breed gevoerd wordt in Nederland. Niet ten onrechte, blijkt maar weer.

Oktober 2015:

Inmiddels heeft de gemeente Utrecht gereageerd op alle reacties van bewoners en belanghebbenden. Lees de reactienota voor een compleet overzicht. De fietsstraat blijft grotendeels zoals gepland. Belangrijkste aanpassingen in het ontwerp zijn extra (fiets)verkeersdrempels om de snelheid te temperen en de aanleg van parkeerstroken in plaats van -vakken. De parkeerstroken krijgen een verharding van grasbetonklinkers, waar gras doorheen kan groeien. Ze geven de Vechtdijk een groenere uitstraling. De werkzaamheden beginnen in februari 2016.

Meer info in het Wijkbericht. Het functioneel ontwerp vind je hier.

Op 1 oktober moet het bestek er zijn (technische tekeningen, randvoorwaarden, omschrijving van het bouwplan). Daarna volgt de aanbesteding en gunning. Uiterlijk 31 december moet het complete plan er liggen, dit in verband met de eisen die het Rijk stelt aan de financiering.

Rio Brancodreef: van tegels naar comfortabel rood fietsasfalt

We praten in Utrecht vooral over het zogenaamde doorfietsnet, een fietsnetwerk van snelle, comfortabele doorfietsroutes zonder al te veel verkeerslichten. De afgelopen jaren is echter gewerkt aan de hoofdfietsroutes. Dit zijn veelal fietspaden langs doorgaande (auto)routes zoals de Vleutenseweg. De Rio Brancodreef in Overvecht-Noord is een van de laatste hoofdfietsroutes die de gemeente gaat realiseren (officieel: “Top 5” en “FietsFileVrij” routes) .

Het nieuwe stukje fietsasfalt is onderdeel van een hoofdfietsroute die over de nieuwe fietsstraat van de Troelstralaan loopt, over de Zamenhofdreef langs Winkelcentrum Overvecht, langs Park de Gagel en Rio Brancodreef als laatste stukje. Het oude fietspad bestond ter hoogte van de Tigrisdreef uit scheve tegels en oud asfalt. Het gladde rode laagje is dan ook zeer welkom. Het fietspad wordt ook verbreed op stukken die te smal waren en zal over het hele traject gescheiden van de rijbaan liggen (dat was niet zo).

Goed dat deze hoofdfietsroute er is. Maar dé route naar het centrum vanuit Overvecht-Noord is natuurlijk over de autovrije Klopvaartdijk en de autoluwe Vechtoeverroute (Vechtdijk – Zandpad – Lagenoord – Zeedijk). En die laatste is nu net een van de eerste doorfietsroutes die de gemeente gaat aanpakken. De route gaat onder de drukke auto-aders door en is volledig verkeerslichtloos tot in het centrum. In één woord: heerlijk! En de rust bij de voormalige prostitutieboten is een extra – zij het tijdelijke- bonus.

Wat gaat de gemeente allemaal doen?

Wijkbericht fietsroutes Overvecht (mei 2014)

Overzicht hoofdfietsroutes (2013)

Ontwerp Doorfietsnet (2014)

 

 

Nieuwe doorfietsroute zal Amsterdamsestraatweg ontlasten

Groene_route_Daalsetunnel_ZuilenDonderdag was het dan eindelijk zo ver. Raadsleden bespraken het plan voor het Utrechtse Doorfietsnet (zie de overzichtskaart) in de Commissie Stad en Ruimte. Raadsleden en wethouder Lintmeijer waren zeer te spreken over de inspraak van Fietsersbond, Wijkraden, Kracht van Utrecht en bewoners.

“Dat is het mooie aan participatie, dat je denkt: Waarom hebben wij daar niet aan gedacht?” Dat zei Frits Lintmeijer over het voorstel om een parallel-route te realiseren voor de Amsterdamsestraatweg langs het spoor. De wethouder zal de uitkomsten van de participatie meenemen in een raadsvoorstel – dit als toezegging op een vraag van de ChristenUnie.

Prioriteit Cremerstraat – twijfels over Singelroute

De Raad was unaniem te spreken over de Cremerstraat als eerste prioriteit. Het is een goede verbinding en logisch om mee te beginnen. Twijfels waren er over de Singelroute. Bram Fokke (D66): “Die route begrijpen wij niet. De drukste fietsroutes door de binnenstad zijn Oost-West georiënteerd; de Singelroute is voornamelijk Noord-Zuid. En autoluw is hij ook niet.”

Nieuwe doorfietsroute langs het spoor bij Amsterdamsestraatweg

Een gevalletje waarom-hebben-we-daar-zelf-niet-aan-gedacht is de mogelijke route langs het spoor, evenwijdig aan de Amsterdamsestraatweg (ASW). De ASW is een overbelast route, niet geschikt als doorfietsroute. En een echt alternatief is er momenteel niet (de Vechtoeverroute ligt net te ver). Langs het spoor is een route mogelijk; het enige obstakel is een – nu niet toegankelijk – tunneltje. Bram Fokke weet dat het zelfs mogelijk is om de route door te trekken naar de Daalsetunnel. Daarmee ontlast je de “Vredenburg-knoop” pas echt. De voorgestelde route langs het spoor naar Station Overvecht kwam dan weer niet ter sprake.

Buurstallingen Amsterdamsestraatweg

Ook buurtstallingen bij de ASW staan nu beter op de agenda. De ChristenUnie vroeg zich af waarom U-Stal nooit gereageerd heeft op signalen van 50 buurtbewoners. Graag ziet de ChristenUnie dat er onderscheid wordt gemaakt tussen gebruikers. Met name onder buurtbewoners is de behoefte namelijk groot. Wethouder Lintmeijer zal nog eens goed kijken naar de mogelijkheden en aandringen bij U-Stal om bewoners niet in het ongewisse te laten.

Doorfietsnet en OV-knooppunten

Volgens D66 kan de uitwerking van het Doorfietsnet in relatie tot OV-knooppunten beter. Fokke: “Maak de uitwerking op HOV-knooppunten duidelijker. Het OV is heel rendabel, maar voor laatste stuk van een reis is juist de fiets heel effectief. De Kracht van Utrecht heeft daar in hun plannen (schaalsprong OV-rail en fietsnetwerken) goed over nagedacht.” Lintmeijer: “Dit pakken we op met de regiopartners. Wat er bijvoorbeeld rond Houten-Zuid gebeurt is een mooi voorbeeld van toegevoegde waarde; wij kunnen dat toepassen op bijvoorbeeld Station Zuilen.”

Fietspad langs het spoor bij de Gele Brug

Meerdere fracties vroegen zich af of het fietspad – hangend aan de te vernieuwen spoorbrug – niet “op hoogte” over de Thomas a Kempisweg kan. Dat zou maar liefst drie verkeerslichten schelen. Volgens de wethouder kan het wel, maar zijn er diverse hardnekkige knelpunten. Op hoogte langs woningen en langs een trafohuis is ingewikkeld; het is maar de vraag of de kosten opwegen tegen de baten. De wethouder zegt toe om de raad een kostenplaatje te sturen. Wat betreft de voetgangersroute naar Leidsche Rijn over de Gele Brug: die loopt nu niet door. Op aandringen van André van Schie (VVD) zegt Lintmeijer toe dit mee te nemen.

Financiering met VERDER gelden?

Er komt een herverdeling van de zogenaamde VERDER-gelden. De ChristenUnie vraagt of die gelden voor het doorfietsnet gebruikt kunnen worden. Dat is waarschijnlijk inderdaad het geval. De wethouder zal de raad hierover later dit jaar informeren, wellicht bij de behandeling van het Meerjarenprogramma Bereikbaarheid.

Bekijk nog eens de aanbevelingen van de Fietsersbond voor Utrecht Noordwest – incl. de parallelroute voor ASW en de Quickwins die nog lang niet allemaal zijn aangepakt.

Notitie Fietsen in Utrecht – alle wensen en aanbevelingen van Fietsersbond, Wijkraden en Kracht van Utrecht samengevat.