Fietsmob in Rotterdam: reclaim the streets!

Zo’n 100 bewoners fietsten zaterdag 1 juli 2017 over de autorijbanen van Rotterdam. En dat was heerlijk, al die ruimte in plaats van de smalle fietspaden ernaast. Met de #fietsmob010 zetten we de fiets op 1… Moven met die auto’s!

Steeds meer Rotterdammers kiezen voor de fiets. En dat is geweldig. Maar de auto krijgt in deze stad nog veel te veel ruimte, ook in het centrum. Daardoor is de luchtkwaliteit op plekken als de Coolsingel en zeker de beruchte ‘s-Gravendijkwal veel te ongezond. Het is tijd voor een ommezwaai: meer ruimte voor de fiets, reclaim the streets!

Een korte video-impressie:

Organisatie Fietsmob010: Milieudefensie Rotterdam, Autovrije dagen Rotterdam en Simple Bike Store Rotterdam, zie Facebook-evenement.

Milieudefensie Rotterdam organiseert sinds de Fietsmob010 maandelijks de Critical Mass Bike Ride Rotterdam (CMBrrr), bijvoorbeeld op 15 december 2017 (19.30 uur), zie het Facebook-evenement.

Advertenties

Chaotisch verkeer op parkeerplaats shoppingcenter Overvecht

Op verzoek van het AD schreef ik een opiniestuk over de chaotische verkeerssituatie op de parkeerplaats van shoppingcenter Overvecht. Van alle bezoekers aan dit winkelcentrum komt 55% lopend of fietsend (bron: Koopstromen onderzoek 2016). Toch komen voetgangers en fietsers regelmatig in de knel tussen al het autoverkeer. Het stuk verscheen zaterdag 25 februari 2017 op papier en digitaal. Lees het originele artikel hier.

Het is een opmerkelijk schouwspel, het verkeer rond shoppingcenter Overvecht op een zaterdagmiddag. Automobilisten rijden in een lange rij stapvoets over het parkeerterrein op zoek naar de laatste parkeerplekjes, het liefst zo dicht mogelijk bij de winkels. Fietsers rijden links en rechts auto’s voorbij. Voetgangers – ook ouderen en kinderen – steken tussen de auto’s de Seinedreef over richting de ingang van het winkelcentrum. Het woord ‘verkeersjungle’ gaat mij wat ver, maar chaotisch is het zeker.

Inrichting van de openbare ruimte schiet tekort

Ik vind het verbazingwekkend dat er bij de ingang tussen de Action en de Kijkshop geen goede oversteekmogelijkheid is. Bij andere entrees van het winkelcentrum is het al niet anders. Ik zie ouderen met een looprek of scootmobiel een lange slinger maken tussen de auto’s, op zoek naar een plek waar ze niet tegen een stoeprand opbotsen. Ouders houden hun kinderen vast, zodat ze niet zonder uit te kijken naar de grote gebakkraam aan de overkant rennen. Voor fietsers is de situatie al net zo onlogisch. In een fietsstad als Utrecht verwacht je hier op zijn minst een paar stroken rood asfalt. Maar die zijn er niet.

Voor ouderen met een rollator zijn de looproutes erg lastig.
Voor ouderen met een rollator zijn de looproutes erg lastig.

De slechte staat van de openbare ruimte is bewoners al jaren een doorn in het oog. De gemeente heeft het afgelopen jaar gewerkt aan plannen om auto’s beter te scheiden van fietsers en voetgangers. Hoewel er nog niets vaststaat, zitten er zeker goede ideeën in. Maar hoe lang is het nog wachten op een uitvoering? Een herinrichting met goede looproutes en een prettige openbare ruimte kan niet vroeg genoeg komen. Het is overigens nog onzeker of een fietspad langs de Seinedreef de definitieve plannen haalt. De Fietsersbond en het Bewonersplatform vragen daar met nadruk om.

Er komen alleen maar voetgangers bij

Plannen voor langere termijn zijn prima, maar er moet ook nú iets gebeuren. Bedenk dat er straks alleen maar voetgangers bij komen. Er ligt een plan voor woningbouw op de NPD-strook langs de Brailledreef. Dat zijn 180 tot 360 appartementen en 550 studentenwoningen. Verderop verschijnt het tweede deel van het Antoniuskwartier, op de plek van het oude ziekenhuis. Dat zijn nog eens 151 woningen op loopafstand van het winkelcentrum.

Utrecht doet haar best om een wereldfietsstad te zijn en een betere stad voor voetgangers. De openbare ruimte rond Shoppingcenter Overvecht is dé locatie om die uitdaging aan te gaan. De verkeerschaos zoals die er nu is, past niet bij Utrecht. Zorg dat winkels goed en veilig bereikbaar zijn voor iedereen, zeker voor kinderen, ouderen en mensen die slecht ter been zijn. Zorg voor betere looproutes vanuit omliggende buurten. En maak haast, want het is hard nodig. Ga maar eens kijken op zaterdagmiddag.

Filmpje van de situatie op de Seinedreef, bij een hoofdingang van het shoppingcenter aan de noordwestzijde, op een zaterdagmiddag:

Tekst, foto’s en video: Olivier Beens

Verhitte discussies over nieuwe fietsstraat op de Vechtdijk

Ik was gisteren aanwezig bij een bewonersavond over de Utrechtse Vechtdijk. Dit rustieke dijkje langs de Vecht in Overvecht wordt opgeknapt. De Vechtdijk is de mooiste en snelste fietsroute naar het centrum. Het kruist als enige route alle grote (spoor)wegen ongelijkvloers. Het afgelopen jaar is de oever, waaraan veel woonboten liggen, flink aangepakt. Bomen zijn gekapt, tuinen verdwenen en heringericht, en de oever heeft de nodige versteviging gekregen. Deze avond staat het plan voor een fietsstraat op de agenda.

Stampvolle zaal op Fort aan de Klop
Stampvolle zaal op Fort aan de Klop

Van te voren verwachtte ik niet veel mensen. Het asfalt krijgt een ander kleurtje, er komen vaste parkeerplaatsen i.p.v. het “kriskras parkeren” in de huidige situatie. Niets om je zorgen over te maken. Nou, toch wel. Het zaaltje van Fort aan de Klop zit stampvol met 67 mensen, vooral bewoners van de Vechtdijk. Strakke gezichten.

Ik realiseer me: fietsstraat, rommelen met parkeren… dat is een garantie voor boze bewoners. De eerste ambtenaar is nog niet bezig met zijn eerste zin, of een bewoners schreeuwt erdoorheen: “Ja hallo, wij willen dit niet! We zouden alleen een nieuw laagje asfalt krijgen, verder niets. U heeft niets met onze inbreng gedaan!” Let wel, de ingrepen afgelopen jaar waren al ingrijpend.

Rood asfalt, parkeren, een zware kluif

Het wordt een zware avond. Het inspraaktraject blijkt anders te zijn begonnen dan ik dacht. Het ging in eerste instantie over de aanpak van de oevers en een nieuw laagje asfalt. Het woord “doorfietsroute” bestond officieel nog niet. Maar daar kwam het nieuwe College, die de Vechtoeverroute aanwees als doorfietsroute. En dat stelt eisen aan het wegprofiel, die volgens veel bewoners niet overeenkomen met hun wensen. De woorden “het College heeft er nu eenmaal voor gekozen…” galmen de hele avond over het fort.

Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.
Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.

Wat gaat er gebeuren?

De dijk is smal. Te smal om alles een plek te geven. De rijstrook zal 3.5 meter breed zijn. De gemeente wilde er wel 3 meter van maken – om ruimte te scheppen voor een smalle voetgangersstrook – maar de brandweer eist nu eenmaal 3.5 meter als minimum. De fietsstraat heeft als ontwerp-eis, dat parkeren niet op de rijstrook plaatsvindt, maar ernaast. Op de meeste plekken zal dat aan de Vechtzijde zijn. Er is toch al geen zicht op de Vecht door de bijna onafgebroken rij woonboten en -arken, zo beredeneert de gemeente. Aan de andere kant ligt het Vechtzoompark. Het zicht daarop zal beter zijn in de nieuwe situatie.

Er komen 63 parkeerplaatsen, gemiddeld voor iedere bewoner één. Er is echter ruimte voor 18 parkeerplaatsen extra. Het is aan de bewoners om daar al of niet voor te kiezen. Het moeilijke is dat de ene bewoner de auto voor de deur wil en de andere juist niet. Helaas voor het ruimtegebruik komt het eerste vaker voor (“maar niet precies voor mijn raam!”). Iemand uit de zaal zegt dat zij altijd in Overvecht parkeert en het laatste stukje door het park loopt. De andere aanwezigen zien dat echter niet als een optie.

Genoeg ruimte voor parkeren dus. Maar je wilt de Vechtdijk ook groen houden. De Vechtdijk verbreden richting het Vechtzoompark voor meer parkeerplekken is voor de gemeente geen optie. Te duur. Meer verstening is sowieso niet in lijn met de uitgangspunten (vergroening, meer bomen, beleving van het Vechtzoompark versterken). Het parkeren zoals het nu gebeurt, half op de weg en half in de smalle berm, is trouwens slecht voor zowel berm als weg. Wel is de weg meestal breder dan 3.5 meter, ook omdat hij helemaal tot aan de tuinhekjes loopt. Het zou een idee zijn om (sommige) parkeerplaatsen zo aan te leggen dat ze zonder auto onderdeel van de groene berm zijn (zo’n verhard raster met gras ertussen).

Op sommige plekken weinig auto's overdag.
Op sommige plekken weinig auto’s overdag.

Is de rode kleur het pijnpunt?

Het gevoel bestaat dat een fietsstraat drommen fietsers en wielrenners over deze dijk lokt. De Vechtdijk is echter nu al een belangrijke fietsroute, voor Overvechters, inwoners van Maarssen en recreanten. De vele fietsers zorgen voor een (gevoel van) onveiligheid, vaak in combinatie met autoparkeren. In principe is de nieuwe situatie zeker niet onveiliger – eerder het tegendeel – maar niet alle bewoners zijn overtuigd. Een tweede punt is de “landelijke uitstraling”. Past rood asfalt bij het dorpse karakter van de Vechtdijk? Ik vind van wel, maar velen zijn het niet met mij eens (een ambtenaar ook niet, zegt hij, maar daarvoor moet u bij de politiek zijn). Let wel, op zo’n bewonersavond is de grootste groep gebruikers altijd slecht vertegenwoordigd: de duizenden fietsers die hier dagelijks komen. Dat was net zo het geval bij de Leidseweg (ook heibel rond een fietsstraat).

Vóór fietsers, dus tegen de rest?

Een bewoner vertelt over haar dochter die in botsing kwam met een wielrenner, nadat zij van achter een auto de Vechtdijk opliep. Er lijkt bijna een meerderheid te zijn in de zaal om het fietsen dan maar helemaal te verbieden. De gemeente kiest nadrukkelijk voor fietsers. Veel bewoners ervaren dat als een harde “nee” tegen voetgangers, met name bejaarden en mensen die slecht ter been zijn. Dat deze fietsstraat ook voor voetgangers bedoeld is (en zeker niet onveiliger), dringt niet tot iedereen door. Misschien is dat een les voor het omgaan met fietsstraten. Het zijn – indien goed uitgevoerd – straten waar iedere verkeersdeelnemer veilig zijn of haar weg vindt. Maar ik moet ook toegeven: De bewoners van de woonboten en arken hebben het recht op een veilige wandelzone voor hun tuintjes. Dit plan verandert eigenlijk niets aan dat topic, (snel)fietsers vs wandelaars. We moeten het er wel over hebben.

Uiteindelijk gaat het erom rekening met elkaar te houden. De Vechtdijk is een prettige route voor fietsers én voetgangers, weet ik als Overvechter. Echt druk was het nog maar één keer, afgelopen zondag nadat de Tour was langsgekomen. Aparte voetpaden zijn er in het Vechtzoompark vijftig meter verderop. Een alternatieve doorfietsroute ontbreekt echter volledig. Na afloop spreek ik hier met een ambtenaar over. Het zou best een goed idee zijn om fietsers en voetganger op elkaars aanwezigheid te wijzen. Begrip kweken. Op gedeelde MTB- en wandelpaden is dat al gemeengoed. Het is een discussie die breed gevoerd wordt in Nederland. Niet ten onrechte, blijkt maar weer.

Oktober 2015:

Inmiddels heeft de gemeente Utrecht gereageerd op alle reacties van bewoners en belanghebbenden. Lees de reactienota voor een compleet overzicht. De fietsstraat blijft grotendeels zoals gepland. Belangrijkste aanpassingen in het ontwerp zijn extra (fiets)verkeersdrempels om de snelheid te temperen en de aanleg van parkeerstroken in plaats van -vakken. De parkeerstroken krijgen een verharding van grasbetonklinkers, waar gras doorheen kan groeien. Ze geven de Vechtdijk een groenere uitstraling. De werkzaamheden beginnen in februari 2016.

Meer info in het Wijkbericht. Het functioneel ontwerp vind je hier.

Op 1 oktober moet het bestek er zijn (technische tekeningen, randvoorwaarden, omschrijving van het bouwplan). Daarna volgt de aanbesteding en gunning. Uiterlijk 31 december moet het complete plan er liggen, dit in verband met de eisen die het Rijk stelt aan de financiering.

Wonderlijke fietsontmoetingen

Ik fiets vaak in de Utrechtse natuur. Op weg naar mijn werk of gewoon voor mijn plezier. En zo nu en dan verrast de natuur me met een ontmoeting. Een vreemde eend of gans die ver van huis is, een Buizerd die vlak langs mijn oren vliegt, een jagende Visdief, een meehollende das, of een schildpad.

De Geelwangschildpad in Park de Gagel
De Geelwangschildpad in Park de Gagel

Jaren geleden al zag in de Overvechtse Klopvaart, naast het fietspad, een stel schildpadden zitten. Koud hebben ze het, want ze horen hier eigenlijk niet thuis. Hoogstens op een warme vensterbank. Het exemplaar van deze week zit zonnend op een dode tak in een watertje bij Fort Ruigenhoek, gade geslagen door een stel verwonderde wandelaars. Het zal een Roodwangschildpad zijn, gezien de rode veeg op zijn wangen.

Middenin Overvecht, in Park de Gagel, zit er ook een, in gele uitvoering. Kinderen uit de buurt weten dat en rennen af en toe de speeltuin uit om naar de schildpad te kijken. Als hij zich laat zien tenminste. Ik heb wel medelijden met het beest. Er ligt nogal wat rommel in zijn kleine poel en voortplanten ter afleiding zit er niet in door het koude Nederlandse klimaat.

Rosse stekelstaart bij Oud Zuilen, een niet alledaagse eend
Rosse stekelstaart bij Oud Zuilen, een ongewone eend met blauwe snavel.

Bij Oud Zuilen was het een blauwe snavel die mijn aandacht trok. Op een eend had ik die nog nooit gezien. Het blijkt een Rosse stekelstaart. Niet zeldzaam. Maar heeft u hem ooit gezien?

Net zoiets overkwam me pal naast Winkelcentrum Overvecht, waar zowat op het fietspad een Indische gans zat te grazen. Zoals de naam al doet vermoeden, zie je deze Aziaat normaal niet in Europa. Zie je ze wel, dan zijn het voormalige dierentuin bewoners. De zebra-tekening op zijn hoofd is prachtig en onmiskenbaar. De meeste fietsers valt niet op hoe wonderlijk deze verschijning is.

Indische_gans_Zamenhofdreef_closeup

Een van mijn mooiste ontmoetingen was op een kille, maar zonnige herfstdag. Op een kleine asfaltweg bij Waverveen glijdt heel langzaam een ringslang naar de overkant. Een prachtig fel groen patroon weerkaatst de zon. Ik blijf een paar minuten bij hem zitten, totdat hij veilig aan de overkant is. Iets om het tafereel  mee vast te leggen heb ik niet. Een magisch moment.

Twee keer zag ik nog eens een ringslang. Eentje in het Utrechtse Gagelbos, in een flits dit keer – deze had het wel warm. De ander platgereden, ergens op de Utrechtse heuvelrug. Ik zal u de close-ups besparen.

Fotografie: Olivier Beens

Ode aan het verdwenen fietspad door de graffititunnel

Het fietspad langs het Westplein dook er onder de grond, waar de schreeuwende graffiti van de Westside Gallery op je afkwam. Even ruilde je de chaos van de stad in voor een meer creatieve chaos. DST, KBTR, vage letters in verschillende vormen. Zeker niet alles was mooi. Maar het was wel een kunstwerk waar je doorheen fietste. Een begrip in Utrecht.

DSTOp 5 januari 2015 ging hij definitief dicht om plaats te maken voor een viaduct. Fietsers moeten nu een andere route nemen. Jammer is dat er waarschijnlijk geen tunnel voor terugkomt. Het wordt een bruggetje over het nieuwe watertje en een gewone gelijkvloerse oversteek, met verkeerslichten dus. De graffiti-artiesten die hier altijd kwamen, hopen op een andere plek waar zij ongestoord hun gang kunnen gaan.

Mooi? Of een vreselijk betonnen tunneltje?

Op de laatste vrijdagmiddag ging ik nog één keer kijken, en voor het eerst goed. Een vreemde tunnel. Voor sommigen een mooie plek vol creatieve straatkunst, voor anderen een unheimische plek waar je zo snel mogelijk doorheen fietste, als het echt moest…