Woon-werkfietsen tussen steden als verrassend auto-alternatief

Glimlachend kijken mijn kantoorgenoten me aan, terwijl ik binnen loop met mijn racefiets aan de hand. Hoe slechter het weer, hoe breder hun glimlach. Mijn 15 km fietsen – ik doe er meestal 30 a 35 minuten over – zien zij als een onneembare vesting. En dat is jammer. Want woon-werkreizen kan zoveel slimmer. 

De meeste mensen hier op dit Hilversumse kantoor komen met de auto. Ze rijden over de drukke A1 en A27 om hier te komen, snelwegen die voor vele honderden miljoenen euro’s er een strookje asfalt bij krijgen. Sommigen nemen wel eens de trein, die vlak naast het bedrijventerrein stopt. Maar dan duurt je reis wel iets langer. Dit bedrijvenpark naast de A27 puilt uit van de auto’s. Treffend is dat het bedrijventerrein van alle kanten bereikbaar is voor automobilisten, terwijl ik als fietser een kilometer moet om fietsen. Ik kan er namelijk alleen aan de noordzijde in.

Is de fiets een alternatief voor de auto?

Ze weten het niet, maar veel van deze werknemers wonen op fietsafstand van dit bedrijvenpark. Even wat cijfers. Als ik op kantoor werk, fiets ik zo’n 15 km om er te komen. De terugweg is inclusief een kleine omweg 17 km. Toevallig is deze 32 km per dag precies de gemiddelde afstand die Nederlanders per dag afleggen (Transport en Mobiliteit 2016, CBS). We doen daar 63 minuten over. Maar dat cijfer is inclusief iedereen. De gemiddelde woon-werkafstand is 22.6 km (in 2015, CBS), ofwel zo’n 45 km per dag. Dat is een stukje verder dan mijn 32 km, maar precies de afstand die mijn broer dagelijks fietst naar zijn werk en terug.

Natuurlijk kan niet iedereen zomaar 30 a 45 minuten fietsen. Maar daar zijn oplossingen voor. Op weg naar Hilversum kom ik het hele areaal aan snelle fietsen tegen: gewone e-bikes, speed-pedelecs voor forenzen uit Utrecht, bromfietsen (liever elektrisch dan fossiel), racefietsen en zelfs aan paar velomobielen (die rijdende bananen). Eigenlijk zijn het alleen scholieren die in dit buitengebied op een ‘gewone’ fiets rijden.

Noorderpark bij Achttienhoven
De Korssesteeg in het Noorderpark bij Achttienhoven

Droom even mee. Alleen al de fiets heeft voldoende potentie om files in Nederland volledig op te lossen, nog zonder extra rijstroken. En dan laat ik de trein nog buiten beschouwing en mogen de meeste forenzen nog gewoon met de auto naar hun werk. Al die mensen die zo wél voldoende beweging zouden krijgen (ik: zomaar 4 uur per week bewegen extra). Wat zou dat niet allemaal opleveren… Om te beginnen enkele miljarden euro’s per jaar die vrijkomen voor ov- en fietsbeleid.

Baal je dan nooit eens van regen en tegenwind?

Natuurlijk wel. Maar met de juiste regenkleding en de conditie die je vanzelf krijgt van dit woon-werkfietsen, kom je altijd wel thuis. En anders kan ik gewoon de trein nemen vanaf station Overvecht. Ik geniet van wat ik onderweg tegenkom. De zonsopgang en schemering in het Noorderpark is vaak prachtig.

En je komt nog eens wat tegen. Reeën, hazen, konijnen, uilen, een bunzing, ringslangen… Laatst had ik het geluk om een paar dassen tegen te komen op een fietspad bij Egelshoek. Ze renden een paar seconden naast mijn fiets, voordat ze het struikgewas indoken. Dat is een geweldig verhaal, dat in het niet valt bij de beste woon-werk fietservaring van mijn broer. Hij was laatst de gelukkige ontvanger van een flinke bodycheck, uitgedeeld door een ree. Het beest had hem door regen en wind niet zien/horen/ruiken aankomen, schrok en beukte hem met fiets en al het smalle fietspad af. Beide zijn oké trouwens.

De kerk van Westbroek in de mist
Noorderpark: de kerk van Westbroek in de mist

Deel je fiets-ervaringen met mensen

Er is nog zoveel winst te halen voor de fiets in Nederland. Waar de fiets het ín de stad heel goed doet, is dat tússen steden heel anders. We zien de fiets nog te weinig als vervoermiddel voor de middellange afstand.

Ik heb hier vaak gesprekken over met mensen – ook voor mijn werk – en merk dat velen afstanden vanaf 7.5 km helemaal niet als ‘fietsbaar’ zien. Voor mij is dit de eerste stap naar een oplossing: mensen laten zien dat de fiets écht een serieus alternatief is. Bij mij en mijn broer kwam dat besef vanwege onze fietshobby. Wie voor de lol met gemak een 60 km rondje fietst in het weekend, kijkt minder op tegen een dik half uurtje doordeweeks. Eigenlijk is dit een “range scare”, zoals we kennen van elektrische auto’s. Het probleem zit meer tussen de oren dan in het vervoermiddel.

De elektrische fiets, al dan in snelle 45 km/h uitvoering, helpt om dit probleem tussen de oren ook bij niet-racefietsers weg te nemen.

Heb ik dan niks te klagen? Nou, een gladder fietspad langs de N417- mijn route gaat deels over rammelende trottoirtegels en bonkende betonplaten – zou mijn fietsleven nog mooier maken. Even had ik hoop voor fietspad vernieuwing, toen het naastgelegen biljartlaken voor auto’s compleet vervangen werd vorig jaar. Maar helaas… De logica om het fietspad meteen maar mee te nemen (scheelt kosten), is blijkbaar nog niet overal doorgedrongen. Maar laat dat je er niet van weerhouden om maandag de fiets te pakken!

Maak er een mooi voornemen van dit jaar. Hoeft niet eens elke dag. Veel fietsplezier in 2018!

 

Advertenties

Verhitte discussies over nieuwe fietsstraat op de Vechtdijk

Ik was gisteren aanwezig bij een bewonersavond over de Utrechtse Vechtdijk. Dit rustieke dijkje langs de Vecht in Overvecht wordt opgeknapt. De Vechtdijk is de mooiste en snelste fietsroute naar het centrum. Het kruist als enige route alle grote (spoor)wegen ongelijkvloers. Het afgelopen jaar is de oever, waaraan veel woonboten liggen, flink aangepakt. Bomen zijn gekapt, tuinen verdwenen en heringericht, en de oever heeft de nodige versteviging gekregen. Deze avond staat het plan voor een fietsstraat op de agenda.

Stampvolle zaal op Fort aan de Klop
Stampvolle zaal op Fort aan de Klop

Van te voren verwachtte ik niet veel mensen. Het asfalt krijgt een ander kleurtje, er komen vaste parkeerplaatsen i.p.v. het “kriskras parkeren” in de huidige situatie. Niets om je zorgen over te maken. Nou, toch wel. Het zaaltje van Fort aan de Klop zit stampvol met 67 mensen, vooral bewoners van de Vechtdijk. Strakke gezichten.

Ik realiseer me: fietsstraat, rommelen met parkeren… dat is een garantie voor boze bewoners. De eerste ambtenaar is nog niet bezig met zijn eerste zin, of een bewoners schreeuwt erdoorheen: “Ja hallo, wij willen dit niet! We zouden alleen een nieuw laagje asfalt krijgen, verder niets. U heeft niets met onze inbreng gedaan!” Let wel, de ingrepen afgelopen jaar waren al ingrijpend.

Rood asfalt, parkeren, een zware kluif

Het wordt een zware avond. Het inspraaktraject blijkt anders te zijn begonnen dan ik dacht. Het ging in eerste instantie over de aanpak van de oevers en een nieuw laagje asfalt. Het woord “doorfietsroute” bestond officieel nog niet. Maar daar kwam het nieuwe College, die de Vechtoeverroute aanwees als doorfietsroute. En dat stelt eisen aan het wegprofiel, die volgens veel bewoners niet overeenkomen met hun wensen. De woorden “het College heeft er nu eenmaal voor gekozen…” galmen de hele avond over het fort.

Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.
Mensen vinden een plekje voor hun auto, maar dat gaat ten koste van berm en wegrand.

Wat gaat er gebeuren?

De dijk is smal. Te smal om alles een plek te geven. De rijstrook zal 3.5 meter breed zijn. De gemeente wilde er wel 3 meter van maken – om ruimte te scheppen voor een smalle voetgangersstrook – maar de brandweer eist nu eenmaal 3.5 meter als minimum. De fietsstraat heeft als ontwerp-eis, dat parkeren niet op de rijstrook plaatsvindt, maar ernaast. Op de meeste plekken zal dat aan de Vechtzijde zijn. Er is toch al geen zicht op de Vecht door de bijna onafgebroken rij woonboten en -arken, zo beredeneert de gemeente. Aan de andere kant ligt het Vechtzoompark. Het zicht daarop zal beter zijn in de nieuwe situatie.

Er komen 63 parkeerplaatsen, gemiddeld voor iedere bewoner één. Er is echter ruimte voor 18 parkeerplaatsen extra. Het is aan de bewoners om daar al of niet voor te kiezen. Het moeilijke is dat de ene bewoner de auto voor de deur wil en de andere juist niet. Helaas voor het ruimtegebruik komt het eerste vaker voor (“maar niet precies voor mijn raam!”). Iemand uit de zaal zegt dat zij altijd in Overvecht parkeert en het laatste stukje door het park loopt. De andere aanwezigen zien dat echter niet als een optie.

Genoeg ruimte voor parkeren dus. Maar je wilt de Vechtdijk ook groen houden. De Vechtdijk verbreden richting het Vechtzoompark voor meer parkeerplekken is voor de gemeente geen optie. Te duur. Meer verstening is sowieso niet in lijn met de uitgangspunten (vergroening, meer bomen, beleving van het Vechtzoompark versterken). Het parkeren zoals het nu gebeurt, half op de weg en half in de smalle berm, is trouwens slecht voor zowel berm als weg. Wel is de weg meestal breder dan 3.5 meter, ook omdat hij helemaal tot aan de tuinhekjes loopt. Het zou een idee zijn om (sommige) parkeerplaatsen zo aan te leggen dat ze zonder auto onderdeel van de groene berm zijn (zo’n verhard raster met gras ertussen).

Op sommige plekken weinig auto's overdag.
Op sommige plekken weinig auto’s overdag.

Is de rode kleur het pijnpunt?

Het gevoel bestaat dat een fietsstraat drommen fietsers en wielrenners over deze dijk lokt. De Vechtdijk is echter nu al een belangrijke fietsroute, voor Overvechters, inwoners van Maarssen en recreanten. De vele fietsers zorgen voor een (gevoel van) onveiligheid, vaak in combinatie met autoparkeren. In principe is de nieuwe situatie zeker niet onveiliger – eerder het tegendeel – maar niet alle bewoners zijn overtuigd. Een tweede punt is de “landelijke uitstraling”. Past rood asfalt bij het dorpse karakter van de Vechtdijk? Ik vind van wel, maar velen zijn het niet met mij eens (een ambtenaar ook niet, zegt hij, maar daarvoor moet u bij de politiek zijn). Let wel, op zo’n bewonersavond is de grootste groep gebruikers altijd slecht vertegenwoordigd: de duizenden fietsers die hier dagelijks komen. Dat was net zo het geval bij de Leidseweg (ook heibel rond een fietsstraat).

Vóór fietsers, dus tegen de rest?

Een bewoner vertelt over haar dochter die in botsing kwam met een wielrenner, nadat zij van achter een auto de Vechtdijk opliep. Er lijkt bijna een meerderheid te zijn in de zaal om het fietsen dan maar helemaal te verbieden. De gemeente kiest nadrukkelijk voor fietsers. Veel bewoners ervaren dat als een harde “nee” tegen voetgangers, met name bejaarden en mensen die slecht ter been zijn. Dat deze fietsstraat ook voor voetgangers bedoeld is (en zeker niet onveiliger), dringt niet tot iedereen door. Misschien is dat een les voor het omgaan met fietsstraten. Het zijn – indien goed uitgevoerd – straten waar iedere verkeersdeelnemer veilig zijn of haar weg vindt. Maar ik moet ook toegeven: De bewoners van de woonboten en arken hebben het recht op een veilige wandelzone voor hun tuintjes. Dit plan verandert eigenlijk niets aan dat topic, (snel)fietsers vs wandelaars. We moeten het er wel over hebben.

Uiteindelijk gaat het erom rekening met elkaar te houden. De Vechtdijk is een prettige route voor fietsers én voetgangers, weet ik als Overvechter. Echt druk was het nog maar één keer, afgelopen zondag nadat de Tour was langsgekomen. Aparte voetpaden zijn er in het Vechtzoompark vijftig meter verderop. Een alternatieve doorfietsroute ontbreekt echter volledig. Na afloop spreek ik hier met een ambtenaar over. Het zou best een goed idee zijn om fietsers en voetganger op elkaars aanwezigheid te wijzen. Begrip kweken. Op gedeelde MTB- en wandelpaden is dat al gemeengoed. Het is een discussie die breed gevoerd wordt in Nederland. Niet ten onrechte, blijkt maar weer.

Oktober 2015:

Inmiddels heeft de gemeente Utrecht gereageerd op alle reacties van bewoners en belanghebbenden. Lees de reactienota voor een compleet overzicht. De fietsstraat blijft grotendeels zoals gepland. Belangrijkste aanpassingen in het ontwerp zijn extra (fiets)verkeersdrempels om de snelheid te temperen en de aanleg van parkeerstroken in plaats van -vakken. De parkeerstroken krijgen een verharding van grasbetonklinkers, waar gras doorheen kan groeien. Ze geven de Vechtdijk een groenere uitstraling. De werkzaamheden beginnen in februari 2016.

Meer info in het Wijkbericht. Het functioneel ontwerp vind je hier.

Op 1 oktober moet het bestek er zijn (technische tekeningen, randvoorwaarden, omschrijving van het bouwplan). Daarna volgt de aanbesteding en gunning. Uiterlijk 31 december moet het complete plan er liggen, dit in verband met de eisen die het Rijk stelt aan de financiering.

Een eerste ritje over fietsbrug de Gagel

Sinds vandaag – vrijdag 31 oktober – is hij helemaal geopend, de fiets- en wandelbrug de Gagel. En ik heb alvast mijn eerste ritje gemaakt. Wethouder Cees Geldof zal de brug officieel openen op vrijdag 7 november om 17.00 uur ’s middags (zie RTV-Utrecht: Kinderen openen ‘brug naar de natuur’ in Utrecht).

Fietsbrug_de_Gagel_herfst_600De nieuwe fiets- en wandelbrug de Gagel verbindt Utrecht Overvecht via het Sjanghaipark met het Gagelbos en Noorderpark. Daarmee ontstaat een mooie verbinding tussen het grote Park de Gagel (middenin Overvecht Noord), het aansluitende Sjanghaipark en het Gagelbos & Noorderpark aan de andere kant van de vierbaans Karl Marxdreef (NRU). Zoals ik eerder schreef, was het anderhalve kilometer lopen langs de drukke NRU om – via een officiële oversteek – aan de andere kant te komen. De brug is dan ook een welkome verbinding voor de buurtbewoners die graag in het park willen fietsen, wandelen of gewoon de hond uit willen laten. Zoals de man in mijn video zegt tegen de twee oudere wandelaars: “Toch fijn dat hij er nu is hè?”

Fietsklemmen bij de Jaarbeurs

De Bikemotion is de grootste fietsbeurs van de Benelux. Ieder jaar staat de Jaarbeurs vier dagen lang vol met de meest prachtige fietsen – racefietsen, mountainbikes en dit jaar opvallend veel e-bikes en speedpedelecs (verdient een apart blog). Veel bezoekers komen met de trein en lopen vanaf het station naar de Jaarbeurs. Daarnaast beschikt de Jaarbeurs over zo’n 6500 autoparkeerplaatsen. Met de nieuwe flyover vlieg je zo vanaf de A2 het Jaarbeursterrein op. “Ideaal” dus. Maar hoeveel fietsparkeerplekken zijn er eigenlijk? En waar zijn ze?

31 fietsklemmen en 6500 parkeerplaatsen

De 31 fietsklemmen in oktober 2013
De 31 fietsklemmen in oktober 2013

Ik kom als Utrechter natuurlijk met de fiets naar een fietsbeurs. In vorige jaren ergerde ik me nogal aan het kleine aantal fietsrekken voor de Jaarbeurs. Het waren van die ouderwetse voorwielklemmen, waar je fiets nooit helemaal goed in staat. In oktober 2013 waren het er welgeteld 31 (!). Om er te komen, moest je ook nog je fiets langs een paar hekken wringen.

Er waren letterlijk meer “verboden fietsen te stallen” stickers dan fietsklemmen. Een tweet van mij over de scheve verdeling – 6500 autoparkeerplaatsen vs 31 fietsklemmen – kreeg terecht de nodige aandacht in oktober 2013. Opvallend was dat de website van de Jaarbeurs niets zei over fietsparkeren. En dat is nog steeds zo. Ik weet van een groot Nederlands fietsforum dat veel fietsliefhebbers graag met hun racefiets willen komen naar de Bikemotion. Maar voor dat soort dure fietsen is normaliter geen plek (NB: ik heb eerlijk gezegd nog nooit een fietsenstalling gezien waar je je dure racefiets goed kwijt kan).

Januari 2014: veel nieuwe fietsklemmen

De lange fietsrekken in januari 2014.
De lange fietsrekken in januari 2014.

Een paar maanden na de Bikemotion 2013 viel me op dat er ineens een stuk meer fietsklemmen stonden. Een aantal autoparkeer-plaatsen op het VIP terrein waren ingeruild voor twee lange fietsrekken. Ik geloof dat het 120 klemmen waren in totaal. Ik vond het een hele verbetering. Ik zette mijn fiets er graag neer. De brede voetgangerslaan naar de oost-ingang was in ieder geval vrij van fietsen (dat zal de Jaarbeurs als een voordeel ervaring, denk ik).

2014 – Waar zijn de fietsrekken?

En dan de Bikemotion 2014. Op de Bikemotion-website staat onder het kopje “bereikbaarheid” niets over de fiets; wel de nodige info over de goede spoorverbinding en de ruime hoeveelheid autoparkeerplaatsen. Onder het kopje “parkeren” staan alleen de autoparkeerterreinen vermeld. ’s Ochtends rond 10.30 uur fiets ik richting de oost-ingang. De 31 fietsklemmen zijn weg. Ook de twee lange fietsrekken die er in januari nog waren, zijn verdwenen. Nergens langs de voetgangerslaan zijn fietsenrekken te vinden.

Fietsje_op_JaarbeursplattegrondOmdat ik me niet kan voorstellen dat er niets is qua fietsparkeren, vraag ik het toch even aan een Jaarbeurs-medewerker (die er staat om vragen te beantwoorden). “Nee, er zijn geen fietsklemmen hier. Je moet bij het station parkeren”, is het onbevredigende antwoord. Ik zie echter nergens bordjes of pijlen naar die stalling (en het is natuurlijk maar de vraag of die stalling eigenlijk wel bedoeld is voor Jaarbeursbezoekers). Thuis vind ik, na lang speuren op de Jaarbeurs-website, een plattegrond over looproutes met een fietsje erop, op P3. Het lijkt een fietsenstalling, maar zeker daarvan ben ik niet (het fietssymbool ontbreekt in de legenda). De website zwijgt er verder over. De gewone plattegrond op de Jaarbeurswebsite toont verwarrend genoeg geen fietsje.

Het blijkt inderdaad een fietsenstalling te zijn, met de eerdere lange fietsenrekken, op een vrij geïsoleerde plek zonder duidelijke route er naar toe.

Wildparkeren voor de ingang

Het resultaat tijdens de Bikemotion 2014? Een indrukwekkende hoeveelheid fietsen, die netjes naast elkaar op de eigen standaard staan (hulde voor de kwaliteit van de moderne fietsenstandaard!). Er is ook ruimte zat voor de ingang. Zo lang enige aanwijzing over fietsparkeren ontbreekt, zetten mensen hun fiets hier neer, precies op de plek waar je fietsklemmen verwacht. En ook hier vind je de “verboden voor fietsen” stickers van de Jaarbeurs. Ik vermoed dat er ook wel fietsers zijn die slimmer waren dan ik en hun fiets meteen maar in de prachtige fietsenstalling bij het station hebben gezet.

Dat het allemaal wel iets slimmer en fiets-vriendelijker kan, lijkt mij vrij duidelijk. Ik bedoel, we zijn hier toch in fietsstad Utrecht?

Actie verkeerslichten Ledig Erf (video)

Laat fietsers niet wachten tot ze een ons wegen!

Woensdagochtend 8 oktober 2014 kregen de wachtende fietsers op het Ledig Erf een krentenbolletje aangeboden. Fietsersbond en Kracht van Utrecht deden dat om aandacht te vragen voor het lange wachten voor verkeerslichten in Utrecht. Op het Ledig Erf en Tolsteegbrug is het anderhalve minuut wachten. Dat is erg lang, zeker als je meer van dat soort verkeerslichten passeert op je route.

Wat vinden moeders met kinderen er van?

Weinig ruimte achterlangs
Weinig ruimte achterlangs

Rond 08.15 uur was het erg druk voor het verkeerslicht. Veel opstelruimte is er niet. Fietsers hebben moeite om achterlangs te fietsen. Veel vaders en moeders met kinderen in zitjes en veel fietsende kleuters staan in de rij. Hoewel mensen klagen over de lange wachttijd, is de krappe opstelruimte misschien nog wel een groter probleem. Maar, zoals Ria Glas van de Fietsersbond uitlegt, bij kortere wachttijden heb je natuurlijk minder opstelruimte nodig. Dubbel winst dus.

Toch staat het ontwerp van dit kruispunt ter discussie. Aan de overkant blijkt het lastig invoegen voor jonge fietsers. De bocht op de Tolsteegbrug is krap. Meerdere stromen fietsers komen hier samen. Het lastige invoegen met jonge kinderen ervaren moeders als gevaarlijk. Een ander opvallend detail dat naar voren kwam was de “bier-vrachtwagen” van het Louis Hartlooper Complex, net na de Tolsteegbrug. Die staat er iedere ochtend rond 08.25 uur de weg te blokkeren, zo meldt een mevrouw. Niet een handige tijd om te bevoorraden. Ook dit is een kwestie die in de hele stad speelt.

De actie kreeg de nodige media-aandacht in kranten (AD, Utrecht Dichtbij) en allerlei nieuwssites. De gemeente gaat bovendien met de Fietsersbond in gesprek over de afstelling van verkeerslichten. Dat is precies wat de bedoeling was.

Video publiceren in sneltreinvaart

Mijn persoonlijke doel was om het gebeuren te filmen en diezelfde middag nog het resultaat op Youtube en sociale media te publiceren. En dat is meer dan gelukt. Oordeel zelf over het resultaat. Meer informatie, links naar nieuwsmedia en fotomateriaal vind je bij de Kracht van Utrecht.